الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٢ - صرف اجوف يائى

و استقم، استقيما.

و انقد، انقادا.

و اختر، اختارا.

و يصحّ نحو: قوّل و قاول و تقوّل و تقاول و زيّن و تزيّن و ساير و تساير و اسودّ و اسوادّ و ابيضّ و ابياضّ و كذا ساير تصاريفها.

ترجمه:

و از ابواب ثلاثى مزيد اعلال نمى‌شود مگر تنها چهار باب و آنها عبارتند از:

١- باب افعال مانند:

اجاب (جواب داد) يجيب (جواب مى‌دهد) اجابة (جواب دادن).

٢- باب استفعال مانند:

استقام (پايدارى نمود) يستقيم (پايدارى مى‌نمايد) استقامة (پايدارى نمودن).

٣- باب انفعال مانند:

انقاد (اطاعت نمود) ينقاد (اطاعت مى‌نمايد) انقيادا (اطاعت كردن).

٤- باب افتعال مانند:

اختار (برگزيد) يختار (برمى‌گزيند) اختيارا (برگزيدن).

و زمانيكه اين افعال را براى مفعول بنا كنى مى‌گوئى:

اجيب (جواب داده شد) يجاب (جواب داده مى‌شود) و استقيم (پايدارى شد) يستقام (پايدارى مى‌شود) و انقيد (اطاعت شد) ينقاد (اطاعت مى‌شود) اختير (برگزيده شد) يختار (برگزيده مى‌شود).

و امر حاضر از اين چهار باب عبارتست از:

اجب (جواب بده) اجيبا (جواب بدهيد شما دو مرد) اجيبوا (جواب بدهيد شما مردان).