الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٧ - اسم مفعول از اجوف

در « مصوون » واو دوّم كه واو مفعولى است حذف شده و « مصون » گرديده و در « مبيوع » نيز واو مفعولى حذف شده است.

ولى ابى الحسن اخفش معتقد است كه عين الفعل يعنى واو اوّل در « مصوون » و ياء در « مبيوع » ساقط شده.

و قبيله بنى تميم در « مبيوع » ياء را ثابت آورده و حذفش نمى‌كنند.

و امّا اسم مفعول از ثلاثى مزيد اعلالش بواسطه نقل و قلب است مشروط باينكه فعلش اعلال بشود مانند:

مجاب (اجابت شده) مستقام (پايدارى شده) منقاد (اطاعت شده) مختار (برگزيده شده).

شرح‌

كمجيب: در اصل « مجوب » بوده كسره بر واو ثقيل بوده بماقبل داديم سپس واو ماقبل مكسور را به ياء قلب نموديم.

مستقيم: در اصل « مستقوم » بوده كسره بر واو ثقيل بوده بماقبل داده سپس واو ماقبل مكسور را به ياء قلب كرديم.

منقاد: در اصل « منقود » بوده واو ماقبل مفتوح به الف قلب گرديد.

مختار: در اصل « مختير » بوده ياء ماقبل مفتوح به الف قلب شد.

كمجاب: در اصل « مجوب » بود فتحه واو را بماقبل داده سپس واو ماقبل مفتوح را به الف قلب نموديم.

مستقام: در اصل « مستقوم » بوده فتحه واو را بماقبل داده سپس واو ماقبل مفتوح را به الف قلب نموديم.

منقاد: در اصل « منقود » بوده واو ماقبل مفتوح قلب بالف شد.

مختار: در اصل « مختير » بود ياء ماقبل مفتوح قلب بالف شد.