الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١ - تنبيه

« تفعلل » فيجوز اتباتهما نحو: تتجنّب و تتقاتل و تتدحرج.

و يجوز حذف احديهما كما ورد فى التنزيل: فانت تصدّى و نارا تلظّى و تنزّل الملائكة.

ترجمه:

تنبيه‌

بدان بدرستيكه وقتى دو تاء در ابتداء فعل مضارع از باب‌هاى « تفعّل » و « تفاعل » و « تفعلل » باهم اجتماع كردند پس جايز است هردو را ثابت نگاه داشت مانند:

تتجنّب (دورى مى‌نمايد) و تتقاتل (زدوخورد مى‌كند) و تتدحرج (مى‌غلطاند).

چنانچه مى‌توان يكى از آندو را حذف كرد چنانچه در قرآن شريف وارد شده است:

فانت تصدّى‌ ( پس تو بعهده مى‌گيرى) كه در اصل « تتصدّى » بوده است.

و نارا تلظّى‌ ( آتشى كه شعله‌ور است) كه در اصل « تتلظّى » بوده.

و تنزّل الملائكة ( ملائكه فرود مى‌آيند) كه در اصل تتنزّل بوده است.

شرح‌

انّه اذا اجتمع الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

فيجوز اثباتهما: يعنى اثبات دو تاء.

و يجوز حذف احديهما: ضمير در « احديهما » به تاءان برمى‌گردد.

فانت تصدّى: آيه (٦) از سوره عبس.