ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١١١ - رواياتى در شان نزول و معناى آيه اللهم إن كان هذا هو الحق و ما كان الله معذبهم

باره زده‌اند اين است عذاب مذكور در آيه را به فتح مكه تفسير كرده‌اند، و حال آنكه فتح مكه هم براى مشركين و هم براى مؤمنين جز رحمت چيز ديگرى نبوده است.

و نيز مى‌گويد: ترمذى از ابى موسى اشعرى روايت كرده كه گفت:

رسول خدا ٦ فرمود: خداوند براى امت من دو امان نازل كرد، يكى در جمله‌(وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ) است و يكى ديگر در جمله‌(وَ ما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ) است، و وقتى من از ميان امتم بروم يك امان براى ايشان تا روز قيامت باقى مى‌ماند، و آن استغفار است‌[١].

مؤلف: مضمون اين روايت از خود آيه هم استفاده مى‌شود، و در معناى آن از ابى هريره و ابن عباس از رسول خدا ٦ نيز روايت آمده‌[٢] و مرحوم سيد رضى همين معنا را در نهج البلاغه از على (ع) نقل كرده است‌[٣].

و در ذيل اين روايت اشكالى است، و آن اين است كه با بيان سابق ما كه گفتيم خداوند در قرآن امت اسلام را وعده عذابى داده كه قبل از روز قيامت واقع خواهد شد نمى‌سازد، مگر اينكه بگوييم قبل از روز قيامت روزگارى بر اين امت خواهد آمد كه مردم استغفار را به كلى ترك مى‌كنند.

و نيز مى‌گويد: احمد از فضالة بن عبيد از رسول خدا ٦ روايت كرده كه فرمود: بنده از عذاب خدا ايمن است تا وقتى كه استغفار كند[٤].

و در كافى از على بن ابراهيم از پدرش از حنان بن سدير از پدرش از ابى جعفر (ع) روايت كرده كه فرمود: رسول خدا ٦ فرمود: بودن من در ميان شما براى شما خير است، چون خداوند مى‌فرمايد:(وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ)، و رفتن من از ميان شما نيز براى شما خير است. گفتند: يا رسول اللَّه! با اينكه فرمودى بودنت در ميان ما خير است چطور ممكن است رفتنت از ميان ما براى ما خير باشد؟ فرمود: اما رفتنم از ميان شما بدان جهت براى شما خير است كه اعمال شما در هر پنج شنبه و دوشنبه بر من عرضه مى‌شود، هر عمل نيكى كه در نامه عمل شما ببينم خدا را حمد مى‌كنم، و هر گناهى ببينم براى شما طلب‌

[١] الدر المنثور ج ٣ ص ١٨١

[٢] الدر المنثور ج ٣ ص ١٨٢

[٣] نهج البلاغه صبحى صالح ص ٤٨٣

[٤] الدر المنثور ج ٣ ص ١٨٢