استيناف و ابتداء است يعنى در حقيقت دو بار زنهار داده، در بار اول فرموده: بپرهيزيد از فتنه‌اى و در بار دوم از نو فرموده:(لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً) چون امر قبلى و نهى در اين جمله از جهت معنا متصل و مرتبط بهم بودند، عينا مانند امر و نهى كه در آيه‌(يا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساكِنَكُمْ لا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمانُ وَ جُنُودُهُ)[١] دنبال هم قرار گرفته‌اند.

و چه بسا بعضى از علماى نحو تجويز كنند كه نهى در لا تصيبن نهيى باشد كه در جواب امر وارد شده است، هم چنان كه گفته مى‌شود: از زيد بر حذر باش نزندت و تقديرش اين است كه: از زيد بپرهيز، چون اگر بپرهيزى نمى‌تواند تو را بزند و اگر كسى بگويد: در اين مثالى كه زديد جمله نزندت- لا يضربنك است، و نون تاكيد ثقيله مختص امر و نهى است در جواب مى‌گوييم در نون تاكيد ثقيله شرط نشده كه بر سر خبر در نيايد.

و چه بسا بعضى ديگر كه گفته‌اند: كلمه لا زائد است و معناى آيه اين است كه بپرهيزيد از فتنه‌اى كه تنها به آن كسانى از شما مى‌رسد كه ظلم كردند .

و بعضى ديگر گفته‌اند: اصل لا تصيبن ، لتصيبن بوده، و فتحه لام اشباع شده، و از اشباع فتحه، الفى پيدا شده است، و اشباع فتحه به حدى كه موجب پيدا شدن الف شود در كلام عرب كمياب نيست، مثلا شاعر مى‌گويد:

فانت من الغوائل حين ترمى‌		و من ذم الرجال بمنتزاح‌[٢]

كه مقصود منتزح است، و ليكن اين دو وجه اخير بعيد است و نمى‌توان كلام خداى تعالى را حمل بر چنين وجوهى نمود.

بهر حال، برگشت معناى آيه بنا بر اين قرائت نيز به همان معنايى است كه قرائت اهل بيت (ع) آن را افاده مى‌كرد.

و بطورى كه ملاحظه مى‌كنيد آيه شريفه متضمن خطابى است اجتماعى و متوجه به عموم و مجموع، و اين خود مؤيد گفتار ما است كه گفتيم خطاب در آيه قبلى هم كه مى‌فرمود:

(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ ...) خطابى است اجتماعى و متوجه به عموم مؤمنين، و در اين صورت اين نتيجه به دست مى‌آيد كه پس منظور از دعوت به خيرى كه ايشان را زنده مى‌كند، دعوت به اتفاق و تمسك عموم به حبل اللَّه و اقامه دين و اجتناب از تفرقه و

[١] هان اى مورچگان به لانه‌هاى خود درآييد، زنهار كه سليمان و لشكريانش شما را پايمال نكنند. سوره نمل آيه ١٨

[٢] پس تو در موقعى كه تير مى‌افكنى از برده‌ها هستى،*، و از مذمت مردان دورى