ولاها و ولایتها - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٧

قوه است که ذهن ما هر لحظه از موضوعی متوجه موضوعی دیگر می‌شود و به‌ اصطلاح تداعی معانی و تسلسل خواطر صورت می‌گیرد این قوه در اختیار ما نیست ، بلکه ما در اختیار این قوه عجیب هستیم و لهذا هر چه بخواهیم ذهن‌ خود را در یک موضوع معین متمرکز کنیم که متوجه چیز دیگر نشود برای ما میسر نیست ، بی‌اختیار قوه متخیله ما را به این سو و آن سو می‌کشاند مثلا هر چه می‌خواهیم در نماز " حضور قلب " داشته باشیم ، یعنی هر چه‌ می‌خواهیم این شاگرد را بر سر کلاس نماز حاضر نگه داریم ، نمی‌توانیم یک‌ وقت متوجه می‌شویم که نماز به پایان رسیده است و این شاگرد در سراسر این‌ مدت ، " غایب " بوده است .
رسول اکرم تشبیه لطیفی دارد در این زمینه ، دل را - دل افرادی که مسخر قوه متخیله است - به پری تشبیه می‌کند که در صحرایی بر درختی آویخته شده‌ باشد که هر لحظه باد او را پشت و رو می‌کند . فرمود : « مثل القلب مثل‌ ریشة فی الفلاش ، تعلقت فی اصل شجرش یقلبها الریح ظهرا لبطن » [١] .