همانطور كه گفتيم و از ريشه اصلى آن نيز استفاده مى‌شود، و در بعضى كتب معتبر لغت مانند «قاموس» تصريح شده معنى وسيعى دارد كه شامل مى‌شود هر نوع مالى كه در زمين مرتكز و ذخيره باشد، اعم از معادن و گنجينه‌هائى كه از پيشينيان در زمينها مدفون مانده است؛ و به همين جهت جمعى از فقهاى اهل تسنّن، مانند «ابوحنيفه» تصريح كرده‌اند كه در معادن خمس واجب است و نصاب زكات در آن شرط نيست. [١]

در كتاب كنز العمّال، جلد ٧، صفحه ٦٥، چنين نقل شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:

(ان لكم بطون الارض و سهولها و تلاع الاودية و ظهورها، على ان ترعوا نباتها و تشربوا مائها على ان تؤدّوا الخمس‌ [٢]؛

بطون زمين و دشتها و اعماق درّه‌ها و

[١] «مغنى» ابن قدامه، جلد ٢، صفحه ٥٨٠، طبع بيروت.

[٢] مكاتيب الرّسول، جلد دوم، صفحه ٣٦٥، از مدارك ديگرى نقل‌كرده است.