جوان، هيجان و خويشتندارى - گروهى از نويسندگان - الصفحة ١٦١ - الف آهنگ و آواى سخن

متفاوتْ بيان كرده است، مثل: گفتار «معروف»[١]: شايسته، گفتار «حسن»[٢]:

نيكو، گفتار «احسن»[٣]: نيكوتر، سخن «لَيِّن»[٤]: نرم و ملايم، كلام «بليغ»[٥]: رسا و پيراسته، گفتار «سديد»[٦]: محكم و استوار، قول «كريم»[٧]: سخن ارجمند.

در عرصه عفّت گفتار، سه موضوع را بايد كاويد: «آهنگ صدا»، «كيفيت القا» و «درونْ‌مايه سخن».

الف. آهنگ و آواى سخن‌

در اخلاق و فرهنگ اسلامى، به كوتاه يا بلند بودن آوا و آهنگ صدا توجّه شده است و رعايت ادب و عفّت در آن را جزء جلوه‌هاى برين اخلاق اسلامى دانسته‌اند. لقمان حكيم به پسرش درباره كوتاه كردن صدا مى‌گويد:

و از صداى خود بكاه (و هرگز فرياد مزن) كه زشت‌ترينِ صداها صداى درازگوشان است.[٨] و خداوند متعال مى‌فرمايد:

آهنگ صدايتان را فراتر از آهنگ صداى پيامبر، قرار ندهيد.[٩] در حديثى آمده است:

صدايت را فراتر از صداى پدر و مادرت نَبَر.[١٠]

[١]. ر. ك: سوره محمّد، آيه ٢١؛ سوره بقره، آيه ٢٣٥؛ سوره نساء، آيه ٥؛ سوره احزاب، آيه ٣٢

[٢]. ر. ك: سوره نحل، آيه ١٢٥؛ سوره احزاب، آيه ٣٢.

[٣]. ر. ك: سوره نحل، آيه ١٢٥

[٤]. ر. ك: سوره طه، آيه ٤٤

[٥]. ر. ك: سوره نساء، آيه ٦٣

[٦]. ر. ك: سوره نساء، آيه ٩؛ سوره احزاب، آيه ٧٠

[٧]. ر. ك: سوره اسراء، آيه ٢٣

[٨]. سوره لقمان، آيه ١٩

[٩]. سوره حجرات، آيه ١٠

[١٠]. بحار الأنوار، ج ٧٤، ص ٤٠