نهاية المرام في عـلم الكــلام
(١)
٣ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٥ ص
(٥)
٨ ص
(٦)
١٢ ص
(٧)
٢٣ ص
(٨)
٣٣ ص
(٩)
٣٦ ص
(١٠)
٤٦ ص
(١١)
٤٨ ص
(١٢)
٥٣ ص
(١٣)
٦٢ ص
(١٤)
٦٧ ص
(١٥)
٧٧ ص
(١٦)
٨٨ ص
(١٧)
١٥٧ ص
(١٨)
١٥٧ ص
(١٩)
١٥٩ ص
(٢٠)
١٦٥ ص
(٢١)
١٦٨ ص
(٢٢)
١٧١ ص
(٢٣)
١٧٢ ص
(٢٤)
١٧٥ ص
(٢٥)
١٨٠ ص
(٢٦)
١٨٢ ص
(٢٧)
١٩١ ص
(٢٨)
١٩٤ ص
(٢٩)
١٩٦ ص
(٣٠)
١٩٨ ص
(٣١)
٢٠٠ ص
(٣٢)
٢١٥ ص
(٣٣)
٢٢٠ ص
(٣٤)
٢٢٢ ص
(٣٥)
٢٢٩ ص
(٣٦)
٢٣١ ص
(٣٧)
٢٣٣ ص
(٣٨)
٢٣٨ ص
(٣٩)
٢٣٨ ص
(٤٠)
٢٤٢ ص
(٤١)
٢٤٤ ص
(٤٢)
٢٤٤ ص
(٤٣)
٢٤٨ ص
(٤٤)
٢٦١ ص
(٤٥)
٢٦٧ ص
(٤٦)
٢٦٩ ص
(٤٧)
٢٧٣ ص
(٤٨)
٢٧٦ ص
(٤٩)
٢٧٦ ص
(٥٠)
٢٨٧ ص
(٥١)
٢٩٣ ص
(٥٢)
٢٩٦ ص
(٥٣)
٢٩٩ ص
(٥٤)
٣٠٢ ص
(٥٥)
٣٠٢ ص
(٥٦)
٣٠٢ ص
(٥٧)
٣٠٤ ص
(٥٨)
٣٠٦ ص
(٥٩)
٣٠٨ ص
(٦٠)
٣٠٩ ص
(٦١)
٣١١ ص
(٦٢)
٣١١ ص
(٦٣)
٣١٤ ص
(٦٤)
٣١٧ ص
(٦٥)
٣١٩ ص
(٦٦)
٣٢١ ص
(٦٧)
٣٢٣ ص
(٦٨)
٣٢٥ ص
(٦٩)
٣٢٥ ص
(٧٠)
٣٢٥ ص
(٧١)
٣٢٨ ص
(٧٢)
٣٣٩ ص
(٧٣)
٣٤٢ ص
(٧٤)
٣٤٤ ص
(٧٥)
٣٥٥ ص
(٧٦)
٣٥٨ ص
(٧٧)
٣٦١ ص
(٧٨)
٣٦٤ ص
(٧٩)
٣٧٣ ص
(٨٠)
٣٧٦ ص
(٨١)
٣٨٣ ص
(٨٢)
٣٨٦ ص
(٨٣)
٣٨٧ ص
(٨٤)
٣٨٨ ص
(٨٥)
٣٩٠ ص
(٨٦)
٣٩١ ص
(٨٧)
٣٩٤ ص
(٨٨)
٣٩٤ ص
(٨٩)
٣٩٦ ص
(٩٠)
٣٩٧ ص
(٩١)
٣٩٨ ص
(٩٢)
٣٩٩ ص
(٩٣)
٤٠٣ ص
(٩٤)
٤٠٩ ص
(٩٥)
٤١٥ ص
(٩٦)
٤١٧ ص
(٩٧)
٤١٨ ص
(٩٨)
٤٣٩ ص
(٩٩)
٤٤٥ ص
(١٠٠)
٤٥١ ص
(١٠١)
٤٥٤ ص
(١٠٢)
٤٦١ ص
(١٠٣)
٤٦٣ ص
(١٠٤)
٤٦٦ ص
(١٠٥)
٤٨٧ ص
(١٠٦)
٤٨٧ ص
(١٠٧)
٤٩١ ص
(١٠٨)
٤٩٣ ص
(١٠٩)
٤٩٥ ص
(١١٠)
٤٩٦ ص
(١١١)
٤٩٧ ص
(١١٢)
٤٩٧ ص
(١١٣)
٥٠٥ ص
(١١٤)
٥٠٩ ص
(١١٥)
٥٢٥ ص
(١١٦)
٥٢٨ ص
(١١٧)
٥٢٨ ص
(١١٨)
٥٣٩ ص
(١١٩)
٥٤٦ ص
(١٢٠)
٥٦١ ص
(١٢١)
٥٦٤ ص
(١٢٢)
٥٧٢ ص
(١٢٣)
٥٧٣ ص
(١٢٤)
٥٧٣ ص
(١٢٥)
٥٧٨ ص
(١٢٦)
٥٨٥ ص
(١٢٧)
٥٩٣ ص
(١٢٨)
٥٩٧ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
نهاية المرام في عـلم الكــلام - العلامة الحلي - الصفحة ٣٠
الجسم ذا وضع بخلاف العقل.
أمّا انطباع الصورة المساوية للسماء في مادة آلة الإدراك فإنّه أشدّ امتناعا.
أمّا أوّلا: فلأنّ تلك المادة في غاية الصغر، فكيف ينطبع فيه هذا المقدار الأعظم؟ فإن لم يشترطوا المساواة في المقدار أو أنّ الحالّ في المادة الصغيرة لا يكون له مقدار، لزم أن لا يدرك المقدار العظيم على عظمه، و الصغير على صغره، حيث لا صورة مساوية لهما في المادة.
و أمّا ثانيا: فلأنّ تلك المادة لا يمكن أن تقوم بغير مقدار لها فكيف يحصل فيها مقدار آخر؟ و المساواة بحسب الصورة غير كافية في العلم بالمقدار.
الرابع: إن لزم من قول الشيخ، اثبات الصورة الذهنية فإنّما لزم فيما لا يكون موجودا. أمّا المحسوسات التي لا تدرك إلّا إذا كانت موجودة، فيحتمل أن يكون إدراكها إضافة ما للمدرك إليها.
اعترضه أفضل المحققين: بأنّ الإدراك معنى واحد [١]، إنّما يختلف بإضافته إلى الحس أو العقل، فإذا دلّت ماهيته في موضع على كونه أمرا غير مضاف عرضت له الإضافة، علم قطعا إنّه ليس نفس الإضافة أينما كان.
و فيه نظر، لأنّا نمنع كون الإدراك معنى واحد، فإنّ التعقل لا يفتقر حصوله إلى حضور مادة بخصوصيتها بخلاف الإدراكات الجزئية.
الخامس: لو كان التعقل لأجل انطباع المعقول و صورته في العاقل، لكنّا إذا عقلنا أنّ السواد يضاد البياض، يلزم أن تنطبع صورة السواد و البياض فينا، و يلزم أن يكون محلّ السواد و البياض واحدا، لأنّا حكمنا بالتضاد بينهما، و القاضي على الشيئين لا بدّ و أن يحضره المقضي عليهما، لكنّهما منافيان لذاتيهما.
[١] أي أنّ إدراك الموجودات و المعدومات بمعنى واحد فكما نحتاج في إدراك المعدومات و الممتنعات إلى ارتسام الصورة فكذلك في ادراك الموجودات.