نهاية المرام في عـلم الكــلام
(١)
٣ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٥ ص
(٥)
٨ ص
(٦)
١٢ ص
(٧)
٢٣ ص
(٨)
٣٣ ص
(٩)
٣٦ ص
(١٠)
٤٦ ص
(١١)
٤٨ ص
(١٢)
٥٣ ص
(١٣)
٦٢ ص
(١٤)
٦٧ ص
(١٥)
٧٧ ص
(١٦)
٨٨ ص
(١٧)
١٥٧ ص
(١٨)
١٥٧ ص
(١٩)
١٥٩ ص
(٢٠)
١٦٥ ص
(٢١)
١٦٨ ص
(٢٢)
١٧١ ص
(٢٣)
١٧٢ ص
(٢٤)
١٧٥ ص
(٢٥)
١٨٠ ص
(٢٦)
١٨٢ ص
(٢٧)
١٩١ ص
(٢٨)
١٩٤ ص
(٢٩)
١٩٦ ص
(٣٠)
١٩٨ ص
(٣١)
٢٠٠ ص
(٣٢)
٢١٥ ص
(٣٣)
٢٢٠ ص
(٣٤)
٢٢٢ ص
(٣٥)
٢٢٩ ص
(٣٦)
٢٣١ ص
(٣٧)
٢٣٣ ص
(٣٨)
٢٣٨ ص
(٣٩)
٢٣٨ ص
(٤٠)
٢٤٢ ص
(٤١)
٢٤٤ ص
(٤٢)
٢٤٤ ص
(٤٣)
٢٤٨ ص
(٤٤)
٢٦١ ص
(٤٥)
٢٦٧ ص
(٤٦)
٢٦٩ ص
(٤٧)
٢٧٣ ص
(٤٨)
٢٧٦ ص
(٤٩)
٢٧٦ ص
(٥٠)
٢٨٧ ص
(٥١)
٢٩٣ ص
(٥٢)
٢٩٦ ص
(٥٣)
٢٩٩ ص
(٥٤)
٣٠٢ ص
(٥٥)
٣٠٢ ص
(٥٦)
٣٠٢ ص
(٥٧)
٣٠٤ ص
(٥٨)
٣٠٦ ص
(٥٩)
٣٠٨ ص
(٦٠)
٣٠٩ ص
(٦١)
٣١١ ص
(٦٢)
٣١١ ص
(٦٣)
٣١٤ ص
(٦٤)
٣١٧ ص
(٦٥)
٣١٩ ص
(٦٦)
٣٢١ ص
(٦٧)
٣٢٣ ص
(٦٨)
٣٢٥ ص
(٦٩)
٣٢٥ ص
(٧٠)
٣٢٥ ص
(٧١)
٣٢٨ ص
(٧٢)
٣٣٩ ص
(٧٣)
٣٤٢ ص
(٧٤)
٣٤٤ ص
(٧٥)
٣٥٥ ص
(٧٦)
٣٥٨ ص
(٧٧)
٣٦١ ص
(٧٨)
٣٦٤ ص
(٧٩)
٣٧٣ ص
(٨٠)
٣٧٦ ص
(٨١)
٣٨٣ ص
(٨٢)
٣٨٦ ص
(٨٣)
٣٨٧ ص
(٨٤)
٣٨٨ ص
(٨٥)
٣٩٠ ص
(٨٦)
٣٩١ ص
(٨٧)
٣٩٤ ص
(٨٨)
٣٩٤ ص
(٨٩)
٣٩٦ ص
(٩٠)
٣٩٧ ص
(٩١)
٣٩٨ ص
(٩٢)
٣٩٩ ص
(٩٣)
٤٠٣ ص
(٩٤)
٤٠٩ ص
(٩٥)
٤١٥ ص
(٩٦)
٤١٧ ص
(٩٧)
٤١٨ ص
(٩٨)
٤٣٩ ص
(٩٩)
٤٤٥ ص
(١٠٠)
٤٥١ ص
(١٠١)
٤٥٤ ص
(١٠٢)
٤٦١ ص
(١٠٣)
٤٦٣ ص
(١٠٤)
٤٦٦ ص
(١٠٥)
٤٨٧ ص
(١٠٦)
٤٨٧ ص
(١٠٧)
٤٩١ ص
(١٠٨)
٤٩٣ ص
(١٠٩)
٤٩٥ ص
(١١٠)
٤٩٦ ص
(١١١)
٤٩٧ ص
(١١٢)
٤٩٧ ص
(١١٣)
٥٠٥ ص
(١١٤)
٥٠٩ ص
(١١٥)
٥٢٥ ص
(١١٦)
٥٢٨ ص
(١١٧)
٥٢٨ ص
(١١٨)
٥٣٩ ص
(١١٩)
٥٤٦ ص
(١٢٠)
٥٦١ ص
(١٢١)
٥٦٤ ص
(١٢٢)
٥٧٢ ص
(١٢٣)
٥٧٣ ص
(١٢٤)
٥٧٣ ص
(١٢٥)
٥٧٨ ص
(١٢٦)
٥٨٥ ص
(١٢٧)
٥٩٣ ص
(١٢٨)
٥٩٧ ص
 
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص

نهاية المرام في عـلم الكــلام - العلامة الحلي - الصفحة ٢٨٠


عند الشيخ يرجع إلى قولنا: اللذة ادراك الموجود، و كذلك يكون الألم ادراك المعدوم. و ذلك باطل، أمّا في اللذة، فلأنّ ادراك احتراق الأعضاء و الأصوات المنكرة و ما يشبهها ليست بلذّات مع أنّها موجودات. و أمّا في الألم، فلأنّ العدم لا يحسّ به. فإن فسروا الخير باللذة أو ما يكون وسيلة إليها على ما هو المشهور رجع التعريف إلى قولنا: اللذة هي ادراك اللذة أو ما يكون وسيلة إليها. و الكمال أيضا إن فسر: بحصول شي‌ء لشي‌ء من شأنه أن يكون له، و كان معنى قولهم «من شأنه أن يكون له» امكان اتصافه به لزم أن يكون الجهل و سائر الرذائل كمالات» [١].
قال الشيخ: «إنّ الخير و الشر قد يختلفان بحسب القياس، فالشي‌ء الذي هو عند الشهوة خير هو مثل المطعم الملائم و الملبس [٢] الملائم. و الذي هو عند الغضب خير فهو الغلبة. و الذي عند العقل خير فتارة هو الحق- و ذلك باعتبار كون العاقل قابلا عما فوقه بالقياس إلى قوته النظرية- و تارة الجميل- و ذلك باعتبار انصرافه عما فوقه و تصرفه فيما دونه بالقياس إلى قوّته العملية-. و من العقليات مثل [٣] الشكر و وفور المدح و الحمد و الكرامة.
و بالجملة الخيرات التي تكون للعقل بمشاركة سائر القوى، و هي التي تختلف الهمم فيها لاختلاف أحوال تلك القوى. أمّا العقلي الصرف فلا يختلف البتة. و كل خير بالقياس إلى شي‌ء ما فهو الكمال الذي يختص به و ينحوه باستعداده الأوّل؛ فإنّ الشي‌ء إنّما يقصد و يميل إلى شي‌ء يكون مؤثرا بالقياس إليه» [٤].

[١] شرح الاشارات ٣: ٣٣٩.
[٢] في جميع النسخ: «الملمس» و ما أثبتناه من المصدر.
[٣] في المصدر: «نيل».
[٤] نفس المصدر: ٣٤٠- ٣٤١، مع توضيحات المحقق الطوسي.