نهضت انتظار - حیدری، احمد - الصفحة ٢٠

آنان نيز ممكن است خوب يا بد باشد. در قرآن تعابير مختلفى بر عوام و خواص دلالت مى‌كنند كه با مطالعه آيات ناظر به اين دو اصطلاح مى‌توان به ويژگيها و وظايف آنان پى برد.
مهمترين تعابير قرآنى در اين باره عبارتند از:
١- «اولوالعلم» به معناى صاحبان علم. اين كلمه بر عالمان ربانى، كه به نور علم توحيدى منور شده و هدايتگر هستند، دلالت مى‌كند. در نظرگاه قرآن، عِلم نور است و هدايتگر و آن كه دانايى دارد، ولى هدايت نشده و هدايتگر نيز نيست، «عالم» ناميده نمى‌شود. امام صادق (ع) فرمود:
علم با تعلّم به دست نمى‌آيد، بلكه نورى است كه خداوند در قلب آن كس مى‌تاباند كه هدايتش را اراده فرموده است. «١» از اين رو است كه در اشاره به چنين كسانى مى‌فرمايد: «الذين اوتوالعلم»- كسانى كه علم به آنان عطا شده است- قرآن كريم با فعل مجهول بر اعطايى بودن علم از ناحيه ذات اقدس خداوند اشاره مى‌فرمايد.
چنين عالمانى خواص هدايتگر جامعه‌اند. قرآن نمونه اين خواص را در داستان قارون نشان مى‌دهد. آن گاه كه قارون به طغيانگرى، تجمل گرايى و فخر فروشى پرداخت، عوام ظاهر بين جامعه مبهوت و مفتون جلال ظاهرى او شدند و آه آرزو از نهادشان برخاست كه قارون بهره عظيمى از دنيا دارد و كاش ما نيز چنين بهره‌اى مى‌برديم، ولى فرياد عالمان ربانى غفلت آنان را بر هم زد كه: واى بر شما! ثواب خدا براى مؤمنان نيكوكار بهتر است و جز صابران شكيبا به آن نمى‌رسند.
٢- «الذين اوتو العلم» به معناى صاحبان كتاب. در مقابل عالمان ربانى، عالمان اديان قرار دارند كه با وجود علم به كتاب خدا و نشانه‌هاى توحيد، دنياطلبى بر آنان غالب گشته و در جبهه باطل قرار گرفته‌اند.