نبوت از ديدگاه قرآن و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٦
معنا كنيم. امّا از محدّث (كسى كه به او حديث مىشود) در قرآن ذكرى به ميان نيامده است.
مطلب ديگر اين است كه نبى از جهت مصداق اعم از رسول است، هر چند از نظر مفهوم متباينند؛ يعنى همه رسولان داراى مقام نبوت بودهاند ولى مقام رسالت اختصاص به گروهى از انبيا داشتهاست و بالطبع مقامآنان بالاتراز مقام ساير انبيا خواهدبود؛ چنانكه خود رسولان هم از نظر مقام و فضيلت يكسان نبودهاند و بعضى از ايشان به مقام امامت نيز مفتخر گرديدهاند.
«تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ» «١» بعضى از آن پيامبران را بر بعضى ديگر برترى داديم.
زراره مىگويد: از امام باقر (ع) در مورد اين آيه سؤال كردم «وَ كانَ رَسُولًا نَبِيّاً» كه رسول و نبى كيستند؟ فرمود:
«النَّبِىُّ الَّذى يَرى فى مَنامِهِ وَ يَسْمَعُ الصَّوْتَ وَ لا يُعايِنُ الْمَلَكَ وَ الرَّسُولُ الَّذى يَسْمَعُ الصَّوْتَ وَ يَرى فِى الْمَنامِ وَ يُعايِنُ الْمَلَكَ ...» «٢» نبى آن كسى است كه فرشته را در خواب مىبيند و (در بيدارى) صدا را مىشنود ولى فرشته را نمىبيند و رسول آن كسى است كه صدا را مىشنود و فرشته را در خواب و بيدارى مىبيند.
و اما كسى كه پيامبر نباشد ولى با ملائكه صحبت كند و اخبار غيبى را از آنان بشنود، مانند حضرت زهرا (س) و امامان معصوم (ع)، در روايات محدّث ناميده شده است.
در اين باره در روايتى كه احول از امام باقر (ع) نقل كرده، چنين آمده است:
«وَ امَّا الُمحَدَّثُ فَهُوَ الَّذى يُحَدَّثُ فَيَسْمَعُ وَ لا يُعايِنُ وَ لا يَرى فى مَنامِهِ» «٣» و امّا محدّث كسى است كه (از طريق فرشتهاى) با او سخن گفته مىشود، پس صدا را مىشنود ولى (فرشته را) در خواب و بيدارى نمىبيند.
نبوت از ديدگاه قرآن و روايات ٨٢ آيا وحى همان نبوغ فكرى نيست؟
ص : ٨١