نبوت از ديدگاه قرآن و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٦
دگرگونيهاى عجيب، تأثيرى در انسجام مطالب و شيوه اعجازآميز آن نداشت.
توضيح اين كه هر انسانى دست كم دستخوش دو نوع دگرگونى قرار مىگيرد: يكى آن كه به تدريج بر معلومات و مهارتهايش افزوده مىشود و افزايش آنها در سخنانش انعكاس مىيابد. دوّم آن كه حوادث گوناگون زندگى موجب پيدايش حالات روانى و احساسات و عواطف مختلفى از قبيل بيم واميد، غم و شادى و هيجان و آرامش مىشود و اختلاف اين حالات تأثير بسزايى در انديشه و كردار و گفتار شخص مىگذارد. اكنون اگر فرض كنيم كه قرآن كريم ساخته شخص پيامبر به عنوان يك انسان محكوم دگرگونيهاى ياد شده باشدبا توجه به شرايط بسيار متغير زندگى آن حضرت، قرآن ميبايست از نظر شكل و محتوا داراى اختلافات فراوانى باشد؛ در صورتى كه اثرى از چنين اختلافات در آن مشاهده نمىشود.
«افَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فيهِ اخْتِلافاً كَثيراً» «١» آيا در قرآن تدبر نمىكنند كه اگر از ناحيه غير خدا بود، اختلاف فراوانى در آن مىيافتند (در حالى كه در قرآن نه اختلاف كم هست نه زياد).
نتيجه مىگيريم كه هماهنگى و عدم اختلاف در مضامين قرآن و در سطح فصاحت و بلاغت اعجازآميز آن، نشانه ديگرى بر نزول اين كتاب از طرف خداوند دانا و حكيم است.