- بنابر نقل شيخ مفيد «١»- فاطمه، دختر حسين بن على بن حسين، و بنا بر گفته حافظ عبدالعزيز، فاطمه، دختر حسين اثرم، فرزند امام حسن مجتبى است. «٢» و مادر حضرت موسى (پيشواى هفتم)، محمّد و اسحاق و فاطمه كبرى، امّ ولدى «٣» به نام «حميده بربريّه»؛ و عباس، على و فاطمه صغرى از مادران ديگرى هستند. در اينجا نقاط مهمّ زندگى بعضى از آنان را مرور مى‌كنيم.
اسماعيل‌ اسماعيل، بزرگترين فرزند امام صادق (ع) بود و امام به وى علاقه‌اى شديد داشت.
امام (ع) ضمن معرفى حضرت موسى به عنوان جانشين خود به ياران خويش، از آنان مى‌خواست كه ارج و منزلت اسماعيل را نيز پاس دارند. مفضّل بن عمر مى‌گويد:
روزى امام صادق (ع) از فرزندش ابوالحسن (امام كاظم) كه پسر بچه‌اى بود ياد كرد و فرمود: اين فرزندم كه در خانواده من به دنيا آمده [ارج و منزلت بلند دارد و] هيچ مولودى در خاندان ما به ميمنت و پربركتى او براى شيعيان ما آفريده نشده است؛ سپس به من فرمود: به اسماعيل هم جفا مكنيد. «٤» كمالات نفسانى، فرزند بزرگ بودن وابراز علاقه و محبّت فراوان امام صادق (ع) نسبت به اسماعيل موجب شد كه گروهى از شيعيان بپندارند وى در امر تاريخ زندگانى امام صادق(ع) ٢٠ موسى بن جعفر(ع)
ص : ١٩ امامت، جانشين پدر خواهد شد؛ ليكن درگذشت او در زمان حيات پيشواى ششم بر اين پندار غلط خطّ بطلان كشيد.
اسماعيل در قريه «عُرَيْض» «٥» درگذشت و شيعيان جنازه او را بر دوش گرفته تا مدينه تشييع و در قبرستان بقيع دفن كردند. «٦»