اشاره‌ها و گاه تصريحات امام باقر (ع) در پرورش نهال اين آرزو بى اثر نبود. جابربن يزيد جعفى مى‌گويد: از امام باقر (ع) درباره «قائم» پس از او پرسيده شد. امام (ع) با دست بر شانه ابوعبداللّه زد و فرمود: «به خدا سوگند، اين است قائم آل محمد (ص)» «١» واژه «قيام» در اصطلاح روايات، به همان مفهومى است كه امروز از اين كلمه فهميده مى‌شود. «قيام كننده» يعنى كسى كه بر ضدّ قدرت مسلّط، قدرتمندانه و متعرضانه بپاخيزد اين مفهوم هرچند نمايشگر اقدام به كارى سنگين، خطير و متعرضانه است، ليكن لزوماً با قدرت نمايى نظامى همراه نيست. ابوالصّباح كنانى مى‌گويد: امام باقر به (پسرش) ابو عبدالله (ع) كه راه مى‌رفت نگريست و فرمود:
آيا اين را مى‌بينى؟ اين از كسانى است كه خداوند فرموده است:
«وَنُريدُ انْ نَمُنَّ عَلىَ‌الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِى‌الْارْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ ائِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ‌الْوارثينَ» «٢» ما مى‌خواهيم بر مستضعفان زمين منّت نهيم و آنان را پيشوايان و وارثان روى زمين قرار دهيم. «٣» از اين روايات استفاده مى‌شود كه پيشواى ششم (ع) در ديد پدر بزرگوارشان، مظهر اهداف وآرمانهاى امامت شيعى بوده كه رسالت بازسازى نظام توحيدى و حكومت علوى و برپايى رستاخيز دوباره اسلام را بر عهده داشته است. دو امام پيش از آن حضرت، نخستين مراحل اين راه دشوار و رسالت سنگين را پيموده‌اند واينك نوبت اوست كه گام پايانى را بر دارد. اتفاقاً موقعيّت نيز- چنانكه اشاره شد- آماده است و امام (ع) با استفاده از اوضاع و احوال مناسب، رسالت الهى خود را شروع كرد. «٤» در ضمن درسهاى آينده- در حد گنجايش اين سلسله درسها- ابعاد مختلف رسالت فرهنگى و سياسى امام را مرور خواهيم كرد. در اين درس، به دو محور از محورها و خط مشيهاى كلّى آن حضرت دربرنامه اصلاحى خود اشاره مى‌كنيم.