تعاليم قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٧
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، شما را چه مىشود كه چون به شما گفته مىشود كه براى جنگ در راه خدا بسيج شويد، گويى به زمين مىچسبيد؟ آيا به جاى زندگى اخروى به زندگى دنيا راضى شدهايد؟ متاع اين دنيا در برابر متاع آن دنيا جز اندكى نيست. اگر براى جنگ، بسيج نشويد خدا شما را به شكنجهاى دردناك عذاب مىكند و قوم ديگرى را به جاى شما بر مىگزيند و به خدا نيز زيانى نمىرسانيد كه بر هر كارى تواناست.
ترغيب به جنگ روم شرقى كه تا خط مرزى جزيره عربستان و سرزمين شام (سوريّه) را در تسلّط خود داشت، از پيشرفت برق آساى اسلام به وحشت افتاده بود. براى پيش تعاليم قرآن (ج٦) كد ٤/١٢٢ ٣٩ قدردانى و سپاس، مايه آرامش روان ص : ٣٩ گيرى از نفوذ اسلام لشكر كشيد و تا نزديكى شهر «تبوك» واقع در ششصد كيلومترى مدينه پيش رفت.
پيامبر اسلام مردم را به دفاع از دين و سرزمين خود فراخواند؛ برترى نظامى دشمن و دورى راه از يكسو، گرمى هوا و فرا رسيدن فصل چيدن ميوهها از سوى ديگر و تبليغات مسموم منافقان نيز از ديگر سوى مردم را از شركت در «جنگ تبوك» باز مىداشت. آيات مزبور نازل شد تا با تأكيدهاى هفتگانه موجود دراين دوآيه، ارزش حياتى جهاد را بار ديگر يادآور شود و به زبان تشويق، سپس با سرزنش و سرانجام با زبان تهديد مردم را براى اين جهاد آماده سازد. «١» لطافت تعبير خداوند، تخلف از رفتن به جهاد را به «سنگينى كردن بر زمين» تعبير مىكند. اين كار، نتيجه سنگينى آرزو و تصورات زمينى است، سنگينى مالاندوزى، منافع و خواستههاى دنيايى است؛ سنگينى تن آسايى و آسايشطلبى است.
سنگينى بر زمين و وابستگى به مظاهر فريبنده دنيا انسان را چون پرندهاى پاى بسته از پرواز به سوى هدف مقدّس و شركت در جهاد، باز مىدارد و او را به مرحله پست زندگى، قانع مىسازد.