تعاليم قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٥
منافقان از شكست مسلمانان، خرسند مىشوند وَ إِنْ تُصِبْكَ مُصيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا مِنْ قَبْلُ وَ يَتَوَلَّوا وَ هُمْ فَرِحُونَ (توبه، ٥٠)
و اگر مصيبتى به تو رسد، مىگويند ما تصميم خود را از پيش گرفتهايم و بازمىگردند، در حالى كه خوشحالند.
عاقلان ادعايى، احمقان واقعى از ديدگاه افراد غير مؤمن و ظاهربين، عاقل و با درايت كسى است كه بتواند خود را از هرگونه خطر و مهلكهاى دور نگه دارد؛ با هر فرد و گروهى چه مؤمن و چه كافر، رابطه خوب داشته باشد و در آسايش زندگى كند.
از توجه به آياتى كه در مورد منافقان نازل شده است بويژه آيه بالا به دست مىآيد كه چنين تفكرى بر منافقان، حاكم بوده است و بر همين اساس، خود را از هر خطرى كنار كشيده و تمامى ارزشهاى انسانى را فداى حيات ننگين خود، مىكردند و اين روش را نشانه عقل و درايت خود مىپنداشتند و مىگفتند: ما تصميم خود را از پيش گرفتهايم.
يعنى پيشبينى و تحليل ما، درست بوده و ما عاقلترين مردم هستيم. ولى اينگونه افراد در معارف اسلامى به عنوان احمق معرفى شدهاند: اميرمؤمنان على عليه السّلام مىفرمايد:
احْمَقُ النَّاسِ مَنْ ظَنَّ انَّهُ اعْقَلُ النَّاسِ. «١» احمقترين مردم كسى است كه گمان مىكند عاقل ترين مردم است.
خوشحالى منافقان، هنگامى اوج مىگرفت كه مىديدند، مسلمانها در جنگ موفقيتى به دست نياورده و يا تعدادى از آنها به فيض شهادت نايل آمدهاند و آنها (منافقان) پشت به جنگ كرده و سالم ماندهاند، ولى استقامت مسلمانان در مقابله با مشكلات و مصائب و اطاعت بى چون و چراى آنها از رسول اكرم (ص) كه يارى خداوند را به دنبال داشت،