تعاليم قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٥

ج) بيم از بدى حساب: منظور از «حساب بد»، سختگيرى و دقت زياد در حساب و عدم گذشت از خطاهاى كوچك است. حديث زير تأييد كننده اين معناست.
امام صادق (ع) به مردى فرمود:
مالَكَ وَلِأَخيكَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِداكَ لى‌ عَلَيْهِ شَىْ‌ءٌ فَاسْتَقْصَيْتُ‌حَقّى‌ عَنْهُ قالَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ (ع) أَخْبِرْنى‌ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ اتَراهُمْ خافُوا أَنْ يَجُورَ عَلَيْهِمْ اوْ يُظْلِمَهُمْ لا وَ اللَّهِ وَ لكِنْ خافُوا الْاسْتِقْصاءَ وَ الْمُداقَّةَ. «١» (گويا آن مرد از كسى طلب داشته و در استيفاى حقش خيلى سخت‌گيرى مى‌كرده است امام به او فرمود:) تو را با برادرت چه كار؟ جواب داد فدايت شوم! من حقّى بر او داشتم خواستم حقّم را بطور كامل از او بگيرم. حضرت فرمود: معناى آيه «وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ»- مؤمنان از بدى حساب مى‌ترسند چيست؟ آيا معنايش اين است كه مى‌ترسند خداوند درحق آنان ظلم كند، نه به خدا قسم، بلكه مى‌ترسند حسابشان تا آخرين مرحله و به دقت رسيدگى شود.
د) استقامت و پايدارى براى خدا: پنجمين برنامه خردمندان، پايدارى و استقامت در مورد اطاعت خدا، ترك گناه، جهاد و مبارزه با ظلم و فساد است.
از جمله «إِبْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ» فهميده مى‌شود كه صبر بايد براى جلب رضايت و خشنودى پروردگار باشد. بنابراين، اگر انگيزه صبر، غير از اين باشد، بى‌ارزش است. به گفته بعضى از مفسران، گاهى انسان در برابر حوادث ناگوار صبر مى‌كند تا مردم بگويند چقدر با استقامت است! و گاهى از ترس اينكه نگويند چه آدم كم ظرفيتى است! و گاهى به خاطر اينكه دشمنانش شماتت نكنند و گاهى به خاطر اينكه مى‌داند بى‌تابى و جزع بيهوده است، و گاهى به خاطر اينكه چهره مظلوميت به خود بگيرد و به يارى او برخيزند. هيچ يك از اين امور دليل بر كمال نفس انسانى نيست. «٢»