تعاليم قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٩
درس هفتم گمان و گمراهى وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنّاً إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنى مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ بِما يَفْعَلُونَ (يونس، ٣٦)
بيشتر اين مردم، جز از ظن و گمان، پيروى نمىكنند و ظن و گمان هم بىنياز كننده از حق نيست و خداوند به آنچه مىكنند عالم و داناست.
اين آيه شريفه پيروى از گمان را به بيشتر كفّار نسبت داده است، زيرا، آنها كوركورانه از گذشتگان و پدرانشان پيروى كرده و دين آنان را برگزيدهاند اين افراد هيچ كدام دليل قطعى و يقينى بر حقانيت راهشان ندارند. خيلى از آنان طالب حقيقتند ولى به اشتباه افتادهاند. اما رهبران كفّار و گمراهان نه تنها به درستى عقيده خود، گمان ندارند، بلكه به يقين مىدانند كه آن راه و روش، باطل است ولى براى رسيدن به خواستههاى دنيوى يا به خاطر دشمنيها حاضر نيستند دست از عقيده باطل خود بردارند و بسوى حق بگروند.
اين افراد، خواستار حق نيستند و راه را گم نكردهاند، بلكه به اراده و خواست خود راه مستقيم را رها كرده و خواستار گمراهىاند و اميدى به هدايت آنها نيست. آنان بدين جهت، مورد خطاب آيه نيستند، بلكه مورد خطاب، كسانى هستند كه گمراه شدهاند و فكر مىكنند راه حق را مىروند. اينان را بايد هشدار داد و هشيار نمود تا از راه باطل بر گردند و راه حق را در پيش گيرند.
خلاصه آنكه در اين آيه شريفه مىفرمايد: بيشتر گمراهان و منكران و منحرفان به خيال خويش راه حق و هدايت را در پيش گرفتهاند. البته يقين به راه خود ندارند ولى با