تعاليم قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٤
معيارى براى شناخت دشمن اگر كسى از جهت سياسى، اجتماعى، اقتصادى و ... موقعيتى پيدا كرد، افراد و گروههاى فراوان با انگيزههاى مختلف به عنوان حامى، همراه و دوست، اطراف او را مىگيرند و هر كدام سعى مىكنند از ديگرى سبقت گرفته و مقرب او باشند. براى چنين شخصى، تشخيص اينكه كدام دسته در ادعايشان راستگويند و كدام دروغگو، تا حدودى مشكل است، ولى حوادث و مشكلاتى كه براى او پيش مىآيد، معيار خوبى براى شناخت افراد است. در زمان رسول اكرم (ص) نيز حوادث و مشكلاتى كه پيش مىآمد، يكى از معيارهاى شناخته شدن دوستان از دشمنان بود. يكى از اين حوادث، جنگ احزاب بود. هنگامى كه چندين گروه همدست شده، براى در هم كوبيدن مسلمانان، مدينه را محاصره كردند، در اين زمان، منافقان نيز به صورتهاى مختلف، شروع به فتنهانگيزى نمودند:
الف- در آن شرايط حساس كه مردم و نيروهاى رزمى، نياز شديد به تقويت روحيه داشتند، منافقان به بهانه اينكه خانههاى ما حفاظ ندارد، سعى نمودند با خالى كردن صحنه، روحيه آنها را تضعيف كنند.
ب- در آن موقعيت كه نياز شديد به اتحاد و همبستگى بود، منافقان براى آنكه بين انصار و مهاجران، تفرقه بيندازند، رو به انصار نموده گفتند: اى مردم مدينه! اينجا، جاى ماندن نيست، به خانههاى خود باز گرديد. «١» ج- براى آنكه اعتماد مردم را از پيامبر (ص) سلب كنند، گفتند: وعدههايى كه خدا و پيامبر (ص) به ما دادند، چيزى جز دروغ و فريب نبوده است! «٢» آنان همچنين بعد از جنگ احد به خانوادههاى شهدا مىگفتند: اگر آنها (شهدا) به جنگ نمىرفتند، كشته نمىشدند! اين حوادث، معيار خوبى براى تمايز دوست از دشمن بود.