تعاليم قرآن (ج6)

تعاليم قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩

كه در دستور اوّل و پنجم مورد تأكيد قرار گرفته روشن مى‌شود؛ زيرا ثبات قدم، بيشتر جنبه جسمانى و ظاهرى دارد، ولى صبر، جنبه‌هاى روانى و باطنى را شامل مى‌شود. «١» و- اهداف عالى: بكوشيد آرمانهاى مقدس را دنبال كنيد و انگيزه شما براى جنگ، غرور، هواپرستى، خودنمايى، فساد انگيزى و سدّراه خدا نباشد.
اين دستورات از آن جهت كه تبيين كننده خطوط كلى جنگ در چهارچوب مكتب اسلام است، ارزش فراوانى دارد. علّامه طباطبايى رضوان الله عليه مى‌نويسد:
مجموع اين امور ششگانه، نظام دفاعى فراگيرى است كه چيزى از دستورات مهّم جنگى را فروگذار نكرده است. دقت در جزئيّات حوادثى كه در تاريخ جنگهاى اسلام چون بدر، احد و ... كه در زمان پيامبر اسلام به وقوع پيوسته است، نشان مى‌دهد كه پيروزى و شكست، نتيجه رعايت اين دستورات يا عدم رعايت آنها از ناحيه مسلمانان بوده است. «٢» زمينه تغيير نعمت الهى‌ ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ أَنَّ اللَّهَ سَميعٌ عَليمٌ (انفال، ٥٣)
خدا نعمتى را كه به قومى ارزانى داشته است، دگرگون نسازد، تا آن قوم حال خود را دگرگون كنند و خدا شنوا و داناست.
حيات و مرگ جامعه‌ اين آيه، درصدد تأسيس يكى از مبانى جامعه‌شناسى است و آن اين كه حيات و مرگ، پيشرفت و انحطاط تمدّنها و جوامع بشرى در گرو عملكرد خود آنهاست.
جامعه، همانند يك فرد، عزّت و ذلّت، خوشبختى و بدبختى و حيات و مرگ دارد.