تعاليم قرآن (ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٣

الُمخالِفُونَ وَ يُكَلِّمُهُمْ بِالْمُداراةِ لِإِجْتِذابِهِمْ، فَإِنْ يَيْأَسْ مِنْ ذلِكَ يَكُفُّ شُرُورَهُمْ عَنْ نَفْسِهِ وَ إِخْوانِهِ الْمُؤْمِنينَ «١» با مردم، چه مؤمن و چه مخالف، به نيكى سخن بگوييد؛ امّا مؤمنان، پس [مؤمن‌] براى آنان چهره بگشايد و خوشرويى كند و امّا مخالفان، با آنان در كلام مدارا كند تا جذبشان كند و اگر از جذب آنان مأيوس شد، با اين مدارا شر آنان را از خود و ديگر برادران دينى خود دفع كرده است.
پس رعايت اين اصل (اصل رعايت ادب در گفتار) بايد همواره در معاشرتها مورد توجه و عمل باشد. از مطالعه اول و آخر آيه و دقت در روايات مربوط به آن، مى‌توان فهميد كه گفتار نيك بايد:
الف) قانع كننده و مستدل باشد.
ب) راست و مطابق با واقع باشد «خَيْرُ الْقَوْلِ الصِّدْقُ». «٢» ج) دور از دشنام و طعن و تحقير ديگران باشد. «٣» فلسفه گفتار نيك‌ شيطان همانند ميكروب خطرناكى است كه همواره دنبال زمينه مساعد است. سخنان ناسزا و كلمات نيش‌دار و اهانت‌آميز كه چون مار خطرناك شنونده را مى‌گزد، بهترين زمينه براى نفوذ شيطان و ايجاد فتنه و فساد در ميان مؤمنان است و همان گونه كه در مَثَل گفته‌اند، اگر سگ گرسنه‌اى، قطعه گوشتى را در دست خردسالى ببيند، به طمع مى‌افتد و پيوسته مى‌كوشد تا آن را از دست او بستاند، شيطان نيز اگر از مؤمنى گفتار بد و برخورد ناپسندى مشاهده كند، زمينه را براى نفوذ خود آماده مى‌بيند و بسرعت به سراغش مى‌رود تا در دل گوينده و همچنين شنونده آن وسوسه كند و ايمان و آرامش معنوى را از آنان بگيرد و به وادى هلاكت اندازد. «٤» پس ما نبايد با گفتار زشت و بدزبانى، زمينه را براى فسادانگيزى شيطان فراهم كنيم.