تعاليم قرآن (ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٢

برخورد منطقى و مؤدبانه با مخالفان‌ در اين آيه شريف، خداوند بندگان خود را مأمور مى‌كند كه هنگام بحث و سخن گفتن با مشركان، كافران و مخالفان، رعايت ادب نموده و به بهترين وجه سخن بگويند. هم كلامشان آميخته با ادب، احترام و بزرگوارى باشد و هم استوار، متين و عقلايى. مبادا سخنان بى‌پايه، زشت و نارواى مخالفان را همان‌گونه جواب گويند، چه اينكه شيطان در كمين نشسته تا هرچه بيشتر بين آنان فتنه و فساد كند و قلبهايشان را از هم دور نگاه دارد و بين آنان كدورت و دشمنى ايجاد كند و كلام زشت و اهانت‌آميز، بهترين وسيله و دستاويز براى شيطان است. در دو آيه ديگر نيز چنين مى‌خوانيم:
وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً «١» با مردم به نيكى سخن بگوييد.
وَ قُولُوا قَوْلًا سَديداً «٢» سخن استوار بگوييد.
امام على عليه‌السلام در جنگ صفين شنيد كه عده‌اى از يارانش چون حجر بن عدى و عمرو بن حمق، به مخالفان بد مى‌گويند و به آنان فحش مى‌دهند، حضرت فرمود:
إِنّى‌ اكْرَهُ لَكُمْ انْ تَكُونُوا سَبَّابينَ وَ لكِنَّكُمْ لَوْ وَصَفْتُمْ أَعْمالَهُمْ وَ ذَكَرْتُمْ حالَهُمْ كانَ أَصْوَبَ فِى الْقَوْلِ وَ أَبْلَغَ فِى الْعُذْرِ. «٣» من براى شما نمى‌پسندم كه دشنامگو باشيد، بلكه اگر كارهاى بد آنان را وصف كنيد و مواضعشان را يادآور شويد، هم سخنتان استوارتر است و هم عذرتان پذيرفته‌تر.
امام حسن عسكرى عليه‌السلام فرمود:
قُولُوا لِلنَّاسِ كُلِّهِمْ حُسْناً مُؤْمِنِهِمْ وَ مُخالِفِهِمْ امَّا الْمُؤْمِنُونَ فَيَبْسُطُ لَهُمْ وَجْهَهُ وَ بِشْرَهُ، وَ أَمَّا