عمده‌ترين مبانى ايجاد جامعه اقتصادى اروپا را مى‌توان در تحليل زير ارائه كرد.
١- انديشه و آرمان وحدت اروپا «١» همگرايى و وحدت از آرمانهاى ديرين روشنفكران و سياستمداران اروپايى بود.
شعار سه گانه «برادرى، برابرى و آزادى» انقلاب فرانسه و جنگهاى ناپلئونى (١٧٩٢- ١٨١٤) در راستاى اروپاى واحد- تحت يك حاكميت- بود. انتشار كتاب معروف «الكسى دوتوكويل» نويسنده معروف فرانسوى تحت عنوان «تحليل دموكراسى آمريكا» در سال ١٨٣٥، الهام بخش كسانى شد كه خواهان ايالات متحده اروپا بر اساس مدل آمريكاى شمالى بودند. «٢» اتحاد مقدس تزار الكساندر (١٨١٥)، جريانهاى متأثر از رُمانتيسم قرن نوزدهم مانند اتحاد جماهير اروپايى «مازينى» (١٨٠٥- ١٨٧٢)، ديدگاههاى ويكتور هوگو و طرفدارانش در كنگره صلح پاريس (١٨٤٨) مبنى بر برچيده شدن مرزها در اروپا و تلاشهاى «كودنهلف كالرجرى»، سياستمدار يونانى الاصل در جهت اروپاى متحده، همگى نشان از فكر عميق و ريشه دار وحدت اروپا دارد. «٣» زمينه‌هاى تحقق آرمان وحدت اروپا در دنياى پس از جنگ جهانى اوّل و دوّم، بيشتر آماده شد. امضاى «كنوانسيون حقوق بشر اروپا وآزاديهاى اساسى» در تاريخ چهارم‌مه ١٩٥٠ از طرف دولتهاى اروپايى كه به منزله تضمين قانونى «اعلاميه حقوق بشر» است، همچنين ايجاد «كميته بين المللى نهضتهاى وحدت اروپا» در ژوئن ١٩٤٧ و برگزارى «كنگره لاهه» در سال ١٩٤٨ كه با «پيام به اروپاييان» خواستار «وحدت اروپا» شد، از جمله مصداقهاى بارز آرمانخواهى وحدت در اين قاره مى‌باشد. «٤» از اين رو، مبانى فكرى و فرهنگى اروپا را، مهمترين زمينه همگرايى و ايجاد سازمانهاى منطقه‌اى ذكر مى‌كنند.