زمينه‌ها و انگيزه‌هاى پيدايش سازمان كنفرانس اسلامى‌ عوامل متعددى در پيدايش سازمان كنفرانس اسلامى دخالت داشت. ريشه‌هاى فكرى «اتحاد اسلام» و كنگره‌هاى ناشى از اين انديشه، زمينه ساز ايجاد سازمان مزبور شد.
علاو سازمانهاى بين‌المللى و منطقه‌اى ١٠٩ انگيزه تأسيس اوپك ص : ١٠٨ ه بر آن، وقايع و تحولات در زمان شكل گيرى سازمان كنفرانس اسلامى، به عنوان مهمترين انگيزه‌هاى تأسيس سازمان تلقى مى‌شود.
الف- انديشه اتحاد اسلام و كنگره‌هاى وحدت مسلمانان:
سيد جمال الدين اسد آبادى، مبتكر استراتژى اتحاد اسلام، در قرون اخير در مقابل استعمار و استبداد مى‌باشد. هنگامى كه استعمارگران بر كشورهاى اسلامى، سلطه سياسى و اقتصادى پيدا كردند؛ استبداد داخلى نيز بيشترين فشار را بر ملتهاى مسلمان اعمال مى‌كرد، مصلحان بزرگى همچون سيد جمال الدين اسد آبادى در دنياى اسلام ظهور كردند و به چاره جويى براى حل مشكلات مسلمانان در قبال استعمار و استبداد پرداختند.
سيد جمال الدين اسد آبادى، در اين راستا، «وحدت مسلمانان» را يكى از مهمترين عوامل رهايى از بند استعمار و استبداد اعلام كرد. اين انديشه بگونه‌اى در ميان جوامع و انديشمندان اسلامى، نفوذ پيدا كرد كه رشيد رضا، نويسنده مصرى، بصراحت سيد جمال را پدر و بنيانگذار كنگره‌هاى اسلامى معرفى كرد. «١» عبدالرحمان كواكبى، مصلح معروف مصرى و نويسنده كتاب «طبايع الاستبداد» نظريه «ام القرى» را مطرح كرد. او كه از شاگردان و پيروان سيد جمال بود، با طرح «ام القرى اسلامى» خواستار وحدت و يكپارچگى مسلمانان در عصر نوين در مقابل نابسامانيها و مشكلات موجود در ميان ملتها و دولتهاى مسلمان شد. اين انديشه ها وجمعيتهاى اسلامى وكنگره هاى نمايندگان مسلمان انجاميدوزمينه سازسازمان كنفراس اسلامى دردهه ١٩٦٠ م شد.