سازمانهاى بينالمللى و منطقهاى

سازمانهاى بينالمللى و منطقهاى - جمالی، حسین - الصفحة ٣٨

بدين ترتيب، جامعه ملل، در پايان جنگ جهانى اوّل در عرصه بين المللى بنيانگذارى شد.
زمينه‌هاى تشكيل جامعه ملل‌ در تشكيل جامعه ملل، به عنوان يك سازمان بين المللى، دو عنصر عمده نقش اساسى داشته است. جنگ جهانى و خانمان سوز، با تلفات و خسارات بسيار، نخستين زمينه ساز ايجاد جامعه ملل محسوب مى‌شود. علاوه بر آن، شايد ايده صلح همگانى و امنيت دسته جمعى نيز، كه طرفداران آن از مدّتها قبل خواستار يك مجمع جهانى متشكّل از همه دولتها بوده‌اند، در شكل گيرى جامعه ملل نقش داشته است. البته، تمايل آمريكا به حضور فعّالانه در مسائل بين المللى و دفاع از حقوق و منافع خود نيز به سهم خود مؤثر بود.
الف- جنگ جهانى اوّل:
جنگ جهانى اوّل كه در سال ١٩١٤ ميان دولتهاى اروپايى در يك بلوك بندى تخاصم آميز، اتحاد مثلّث و اتفاق مثلّث، آغاز شد، بسرعت گسترش يافت و بيشتر نقاط دنيا را در كام خود كشيد.
دولتهايى كه جنگ را آغاز كرده بودند با به كارگيرى تكنولوژى قرن بيستم، بيشترين تخريب را به طرف مقابل تحميل كردند. بدين سان، جنگ با تلفات و خسارات بى شمار توأم گرديد.
خطر جنگ مجدد كه بدون شك آثار و عواقب خطرناك‌ترى را در پى داشت زمينه انديشه تأسيس يك سازمان بين المللى شد؛ بدين معنى كه كشورهاى عمده درگير با اعلام نياز به مجمع جهانى، خواستار حل مسالمت‌آميز اختلاف ميان دولتها در صحنه جهان شدند.
بنابراين، وقوع جنگ جهانى اوّل و امكان بروز مجدّد جنگ بزرگتر و وحشت‌بارتر، زمينه مناسب را براى شكل گيرى جامعه ملل به وجود آورد.
«تصادفى نيست كه جنگ و سازمانهاى بين المللى هر دو در روابط بين المللى قرن بيستم نقش بارزى داشته‌اند، زيرا جنگ منشاء مهم سازمانهاى بين المللى است. جنگ جهانى اوّل ممكن است جنگ جهانى دوم را موجب شده باشد، امّا در عين حال تشكيل جامعه ملل را