سازمانهاى بينالمللى و منطقهاى - جمالی، حسین - الصفحة ١٦٠
جامعه كشورهاى مشترك المنافع انگلستان به مدت پنج قرن بر سرزمينهاى بسيارى حكومت كرد. بتدريج كه استقلال خواهى مستعمرهها آغاز و دولتهاى مستقل و آزاد ايجاد گرديد، چگونگى حفظ سلطه استعمارى از راه ايجاد «جامعه مشترك المنافع» مطرح شد.
كشورهايى كه تحت سلطه انگلستان قرار داشتند، تابع تاج و تخت بريتانياى كبير قرار گرفته، جزو سرزمين «امپراتورى بريتانياى كبير» محسوب مىشدند. مجموعه سرزمينهاى تحت سلطه امپراتورى بريتانياى كبير در يك «جامعه مشترك المنافعى» قرار داشتند كه تحت مقررات ويژه، تنها با انگلستان روابط تجارى و اقتصادى داشتند.
موافقتنامه «كامنولث» (مشترك المنافع) بعد از جنگ جهانى دوّم و استقلال كشورها، مقرر مىداشت كه به مستعمرههاى سابق استقلال داده و عضويت آنان در جامعه مشترك المنافع پذيرفته شود.
جامعه كشورهاى مشترك المنافع تا اكتبر ١٩٧١ شامل ٣١ عضو رسمى از كشورهاى مستقل بود، بعلاوه، چهل كشور غير مستقل (مستعمره، تحت الحمايه و سرزمينهاى تحت قيمومت) نيز كه هر يك وابسته به يكى از كشورهاى بريتانيا، استراليا و زلاندنو بودهاند، جزو جامعه محسوب مىشدند، بدون اينكه عضويت رسمى داشته باشند. «١» اعضاى جامعه مشترك المنافع عبارتند از:
١- بريتانيا، شمال ايرلند و ده كشور پادشاهى (اين كشورها، پادشاه يا ملكه انگلستان را به عنوان رئيس كشور خود به رسميّت شناخته و نماينده وى را به نام «فرماندار كل» مىپذيرفتند)، استراليا، باربادوس، كانادا، سيلان، جامائيكا، مالت، سيرالئون، ترينيداد و توباگو، زلاندنو و موريس.
٢- بيست كشور جمهورى كه نمايندهاى از پادشاه يا ملكه انگليس در كشورشان ندارند، امّا پادشاه انگليس را به عنوان رئيس اتحاديه جامعه مشترك المنافع قبول دارند. اين كشورها عبارتند از: بوتسوانا، قبرس، گامبى، غنا، هند، گويان، كنيا، لسوتو، مالزى، نيجريه، پاكستان، سنگاپور، سوازيلند، تانزانيا، اوگاندا، زامبيا، مالاوى، فيجى، تونگا و سامواى غربى.
كشور «نائورو» كه بتازگى استقلال يافته، در جامعه عضويت ويژه دارد. بنگلادش و