* خلاصه درس‌ پيمانهاى نظامى در دوران تشنّج و روابط سرد و تيره بين دولتها از اهميت زيادى برخوردار مى‌شوند. از اين رو، قبل از جنگ جهانى اوّل و دوّم و بعد از جنگ جهانى دوّم، دنيا شاهد اوج اتحادها و پيمانهاى نظامى بوده است.
پيمانهاى نظامى يكى از جنبه‌هاى روابط تخاصم ابر قدرتها بعد از جنگ جهانى دوّم محسوب مى‌شوند، چنانكه، ساير روابط نيز از تضادهاى ايدئولوژيك سياسى و اقتصادى ناشى مى‌شد.
پيمانها و سازمانهاى نظامى در بلوك سرمايه‌دارى غرب بر مبناى «سياست سد نفوذ» ايجاد شد. اين سازمانها عبارت بودند از: ناتو، سنتو و سيتو. ناتو مهمترين سازمان نظامى غرب بود كه در سال ١٩٤٩ با امضاى پيمان آتلانتيك شمالى در واشنگتن تأسيس شد. هم‌اكنون شانزده كشور عضواين سازمان هستند.
عمده‌ترين سازمان بلوك شرق «ورشو» بوده است كه از شوروى و متحدان اروپاى شرقى‌اش تشكيل مى‌شد.
حلقه محاصره شوروى با پيمانهاى نظامى به صورت زير بوده:
در طرف شرق شوروى «ناتو»، در ناحيه خاورميانه «سنتو» و در ناحيّه جنوب شوروى «سيتو». با اين پيمانها از توسعه و نفوذ شوروى به ساير نقاط جهان (غير از مناطقى كه در جنگ جهانى دوّم تحت سلطه خود درآورده بود) جلوگيرى مى‌شد.
ورشو، در سال ١٩٥٩ به دنبال ورود آلمان غربى به ناتو به وجود آمد.
* پرسش‌ ١- سياست سد نفوذ چه بود و در شكل نظامى به صورت چه پيمانهايى در آمد؟
٢- عمده ترين شكل گيرى ناتو را بنويسيد.
٣- سازماندهى شكل گيرى ناتو را بنويسيد.
٤- چرا اتحاد شوروى دست به تأسيس پيمان ورشو زد؟
٥- تشكيلات ورشو را نام ببريد.
٦- شكل گيرى و انحلال پيمان سيتو را بنويسيد.
٧- پيمان سنتو را از نظر تأسيس و اهداف توضيح دهيد.
٨- چگونه پيمان سنتو منحل شد؟