پيمان ورشو «١» الف- چگونگى شكل گيرى‌ تشكيل پيمان ورشو، واكنش شورويها در برابر پيوستن آلمان فدرال به پيمان ناتو بود. پيمان ناتو پس از شش سال (١٩٤٩- ١٩٥٥) سرانجام، عضويت آلمان فدرال (آلمان غربى) را تصويب كرد. اتحاد شوروى و متحدان اروپاى شرقى اش به خاطر وحشت ناشى از بلوك نظامى غرب، دست به تشكيل اتحاد نظامى متقابل زدند. «٢» اتحاد شوروى از انقلاب كمونيستى ١٩١٧ (انقلاب اكتبر) تا پس از جنگ جهانى دوّم و دوران جنگ سرد، از وحدت رژيمهاى سرمايه دارى بر ضد رژيمهاى سوسياليستى وحشت داشت. حمله آلمان هيتلرى در سال ١٩٤١ و تلفات سنگين شورويها (حدود ٢٥ ميليون نفر)، هرگز خاطره تلخ وحشت از آلمان را از ذهن زمامداران و مردم شوروى دور نمى‌كرد. شورويها، پيوستن آلمان به ناتو را پيش درآمدى بر حمله نظامى نظام سرمايه‌دارى بر ضد رژيمهاى سوسياليستى تلقى مى‌كردند. بعلاوه، دشمنى و رقابت دوران جنگ سرد به اين موضوع دامن مى‌زد. «٣» شوروى و متحدانش در اروپاى شرقى در سال ١٩٥٩ بر اساس مفاد پيمانى كه در ورشو، پايتخت لهستان به امضا رساندند، اتحاد نظامى و دفاعى اعلام كرده، حمله به هريك از اعضا را حمله به ساير كشورهاى عضو تلقى كردند. اين پيمان ورود و عضويت ساير كشورها را با شرط پذيرفتن مفاد پيمان، آزاد اعلام كرد.
كشورهاى عضو پيمان ورشو عبارت بودند از: شوروى، بلغارستان، چكسلواكى، جمهورى دمكراتيك آلمان، مجارستان، لهستان، رومانى و آلبانى. آلبانى از سال ١٩٦١ به بعد