آنزوس» تأسيس شد و در طى حدود ٤٥ سال (بعد از جنگ جهانى دوّم تا فروپاشى اتحاد شوروى ١٩٤٥- ١٩٩١) فعاليّت گسترده و مؤثرى داشتند. با فروپاشى اتحاد شوروى و انحلال پيمان ورشو و چند سال زودتر از آن، انحلال پيمانهاى «سنتو» و «سيتو»، تنها پيمان «ناتو» با اهميّت تلقى مى‌شود.
پيمان ناتو «١» الف- زمينه‌ها و شكل گيرى:
پيمان نظامى ناتو نخست بر بنياد ترس از توسعه طلبى نظامى شوروى بر ضد اروپاى غربى شكل گرفت و كمى بعد در مدار سلسله اقدامات آمريكا در تشكيل بلوك غرب- در رقابت با بلوك شرق- قرار گرفت.
اتحاد جماهير شوروى در سال ١٩٤٨ در چكسلواكى اقداماتى به عمل آورد كه نتيجه آن زير سلطه قرار گرفتن چكسلواكى بود. كشورهاى اروپاى غربى، كه چنين اقدامى را بر ضد خود احساس مى‌كردند، در همين سال در «بروكسل»، پايتخت هلند، اجتماع كرده و پيمان نظامى بروكسل را به وجود آوردند. اين پيمان نظامى كه متشكل از اعضاى پيمان دانكرك (فرانسه و آلمان) و كشورهاى بنه لوكس (هلند، بلژيك و لوكزامبورگ) بود، اقدام بر ضد هر عضوى را اقدام بر ضد تمام كشورها تلقى مى‌كرد و دفاع جمعى در مقابل مورد تجاوز قرار گرفتن هر يك از اعضا را تعهد مى‌كرد.
اروپاييان ناتوان پس از جنگ جهانى دوّم، على رغم چنين اتحاد نظامى، خود را در مقابل نيرو و تجهيزات فراوان شوروى عاجز مى‌ديدند. بر همين اساس به آمريكا متوسل شدند. آمريكا كه با سلطه‌هاى اقتصادى، فرهنگى و ايدئولوژيك منتظر سلطه نظامى بر اروپا بود، از اين امر استقبال كرد و بدين ترتيب زمينه ايجاد ناتو فراهم شد.
در گام اوّل، نخست وزير فرانسه «ژرژ بمپيدو» در پيامى به ژنرال مارشال خواستار