جنگ جهانى دوم به خاطر وسعت دامنه نبرد، مستلزم برنامه‌ريزى و هماهنگى طرفهاى درگير براى پيروزى يا به حداقّل رساندن تلفات و خسارتهاى جنگ بود. در اين روند، متحدين كه وحدت گرايان بعدى اروپايى در آن قرار داشتند، در سطوح سياسى، نظامى و اقتصادى، همكاريهاى خود را تا پايان جنگ ادامه دادند كه همين زمينه همكارى هر چه بيشتر آن شد. بعلاوه، جنگ، اقتصاد اين كشورها را فلج كرده و تنها با اتحاد و تفاهم بر اصول و منافع مشترك، قادر به موفقيت در توسعه و پيشرفت اقتصادى بودند.
رهبرانى چون «شومان» وزير امور خارجه فرانسه با درك زمينه و شرايط كشورشان به اتحاد اروپا علاقه نشان داده و قدمهايى براى تحقق آن مانند «اعلاميه شومان» برداشتند.
حمايت افكار عمومى و نهضتهاى مردمى از اتحاد اروپا نيز همواره رهبران را ترغيب مى‌كرد كه براى حفظ حمايت مردمى خود، از اين امر استقبال كرده، اقداماتى را در راستاى تحقق آرمان وحدت اروپا انجام دهند.
شكل گيرى بازار مشترك‌ جامعه اقتصادى اروپا، از نظر تاريخى، بر اقدامات و فعاليتهايى استوار است كه پيش ازآن منجربه تأسيس‌اركان و تأسيساتى در اروپا شد. مهمترين اين مراحل عبارتند از:
١- طرح مارشال و سازمان همكارى اقتصادى اروپا «ژنرال جورج مارشال» وزير امور خارجه آمريكا، در سال ١٩٤٧ ضمن دعوت اروپا به وحدت و يكپارچگى، طرح كمك مالى و فنى را جهت بازسازى اقتصاد آسيب ديده اروپا از جنگ جهانى دوّم ارائه داد. كشورهاى اروپاى غربى با استقبال از آن، سازمان همكارى اقتصادى اروپا را در سال ١٩٤٨ با شركت شانزده كشور تأسيس كردند. اين نخستين گام در راستاى وحدت اروپا تلقى مى‌شود. «١»