بيشتر در زمينه‌هاى اقتصادى بوده كه بازار مشترك، يكى از مكانيسمها و راه حلهاى آن بوده است. بر اين اساس، حذف تعرفه‌هاى گمركى بين كشورهاى عضو، در پيش گرفتن سياستهاى گمركى مشترك در برابر غير اعضا و يكسان سازى قوانين تجارت در اين كشورها، به مرحله اجرا در آمد. با گذشت زمان و كسب تجربه‌هاى پرفراز و نشيب، دهه ١٩٨٠ و ١٩٩٠، مرحله نوينى از اتحاد اروپايى پديدار شد و طرح «اروپاى متحد» كه بيانگر ادغام تمام ابعاد حيات اجتماعى اروپاييان است، ارائه گرديد و بخشى از آن نيز آغاز شد. بر مبناى اين طرح، اجازه جا به جايى عوامل توليد (سرمايه و نيروى انسانى) بين كشورهاى عضو، پول واحد و ... پيش بينى شده است.
تشكيل جامعه اقتصادى اروپا، بر روى بنيادها و ضرورتهاى تاريخى، اقتصادى، سياسى و فرهنگى استوار است كه ميزان پيشرفت و مقبوليّت آن در اروپا، بيانگر نياز و ضرورت عينى تأسيس آن مى‌باشد. از آنجا كه مفهوم همگرايى در جامعه اروپا، معناى ويژه دارد، آن را به اختصار تعريف مى‌كنيم:
الف- مفهوم همگرايى‌ مفهوم همگرايى با مفهوم همبستگى متفاوت است. در مفهوم همگرايى يك نوع وحدتى در نظر گرفته شده كه دولتها به سوى وحدت فرا ملّى گام بر مى‌دارند. در اين روند، دولتها به ميزان قابل ملاحظه‌اى از حق حاكميت خود چشم پوشيده، آن را در اختيار يك مركز و مرجع فوق ملى قرار مى‌دهند، «١» مانند «جامعه فولاد و ذغال اروپا». تصميماتى كه در اين جامعه گرفته مى‌شود، دولتهاى عضو ملزم به اجراى آن مى‌باشند.
مفهوم همبستگى يا اتحاد از راه افزايش همكارى بدان معناست كه كشورها با داشتن حق حاكميت و استقلال كامل، در سيستمى تجمع كرده و با مذاكره و تبادل نظر، تصميمهاى مشترك مى‌گيرند، مانند «جنبش عدم تعهد» يا «كنفرانس اسلامى» كه پس از توافق، دولتها هيچ نوع الزامى براى عمل به قطعنامه‌هاى صادر شده ندارند.
جامعه اقتصادى اروپا- بويژه در روند اروپاى متحد- بر مبناى همگرايى بنا شده كه به صورت «همگرايى منطقه‌اى» است.