ابن عباس پس از شهادت محمد بن ابى بكر براى عرض تسليت به پيشگاه على عليه‌السّلام از بصره به كوفه رفت. «١» تأثر ابن عباس‌ وقتى اميرمؤمنان على عليه‌السّلام با ايراد خطبه معروف شقشقيه در كوفه، اندوه‌هاى درونى خود را بيان كرده، واز حوادث تلخ وناگوار مربوط به خلافت پرده برمى‌داشت در حال ايراد خطبه مردى نامه‌اى به دست على (ع) داد، و آن حضرت نامه را خواند پس از فراغت از خواندن نامه، ابن عباس به او گفت:
اى اميرمؤمنان، چه خوب است كه گفتار خود را از آنجا كه قطع شد ادامه دهى، حضرت على (ع) فرمود: هيهات اى پسر عباس، آنچه شنيدى شقشقه «٢» اى بودكه از جا كنده شد سپس آرام گرفت.
ابن عباس گفت:
به خدا سوگند هيچ گاه براى از دست دادن سخنى به اين اندازه اندوهناك نشدم كه اميرمؤمنان نتواند آنچه راكه در دل دارد برزبان بياورد. «٣» ابن عباس پس از شهادت على (ع)
درسال ٤٠ هجرى، كه اميرمؤمنان على عليه السلام به شهادت رسيد، ابن عباس كارگزار آن حضرت در بصره بود. صدقات (ماليات) واداره امور لشكر نيز به او واگذار شده بود، واو فرمانرواى تام‌الاختيار در طول مدّت حكمرانى خود بود. «٤»