تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام(ج2)

تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام(ج2) - سید العزیز سالم - الصفحة ١٤٣

اين روى استبارى ها بر كشتيهاى بازرگانى در سواحل اسكندريه و دمياط و صور و بنادر ديگر هجوم بردند. «١» سلطان چقماق در پاسخ اين اقدامات تجاوز كارانه، دستور داد از همه تاجران فرنگى بدون استثناء ماليات سنگينى بگيرند تاجبران اين خسارت را بكند و بسيارى از آنها را به زندان انداخت «و نيز ازترس آنكه منافع اقتصادى كشورش در تجارت با مملوكيان به خطر بيفتد، به ميانجى گرى پرداخت و كوشيد رودسيها راقانع سازد كه اسيران مسلمان و كالاهاى آنان را باز پس دهند. «٢» بازرگانان بزرگ فرانسوى جاك كير Jacques coeur نيز به ميانجيگرى ميان چقماق و استبارى ها پرداخت و بدين وسيله توانست حجم بازرگانى ميان فرانسه و دولت مملوكى را بالا ببرد تا جايى كه برخى اوقات با بازرگانى و نيز جنوا و كاتالونيا برابرى مى كرد.
اين بور ژواى بزرگ فرانسوى، توانست قرار داد صلحى راميان چقماق و لاستيك، فرمانرواى استبارى به امضاء برساند ولى استبارى ها چندان پايبند قرار داد خود نبودند، گاه با مسلمانان دوستى مى كردند و گاه دشمن آنان بودند، مهمّ آن است كه دولت مملوكى نتوانست فعّاليّت رودس را متوقّف كند زيرا دو نيروى جديد در صحنه دريا پديد آمده بودند، يكى تركان عثمانى در درياى مديترانه در شمال، و ديگرى پرتغاليها پس از اكتشافات جغرافيايى آنها در اقيانوس هند و درياى سرخ در جنوب. «٣» بدين ترتيب دولت مملوكى در محاصره اين دو خطر قرار گرفت، و پادشاهان آن نتوانستند خطر اقتصادى و نظامى اين دو نيرو را دفع كنند، از اين گذشته مملوكيان به طبيعت خويش، سوار كار بودند و حاضر نبودند دست از اين شيوه بردارند به همين دليل، وقتى سلاحهاى آتشين اختراع شد، نتواستند به سرعت در برابر آن واكنش نشان دهند وارتش خود را با آن مجهّز كنند، و در حالى كه عثمانيها و پرتغاليها در خشكى و دريا از اين سلاحها استفاده مى كردند، مملوكيان كاربرد اين سلاحها را برخلاف روح مردانگى و انسانيت مى‌