فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٥٢ - مبحث اول نگاهى به سيره معصومين (ع)

مبحث اول: نگاهى به سيره معصومين (ع)

[١] . مصلحت در هجرت: هجرت در تاريخ اسلام هر چند به معنى الگوى خاص آن يعنى هجرت پيامبر اسلام (ص) از مكه به مدينه تفسير مى‌شود لكن نبايد از مفهوم تئوريك آن در قالبهاى تاريخى ديگر مانند هجرت مسلمانان از مكه به حبشه غفلت ورزيد.

هر كدام از هجرتهاى تاريخى به ويژه هجرت سرنوشت ساز پيامبر (ص) از مكه به مدينه داراى مصلحت عمومى و كارساز بوده و در حفظ حوزه اسلام و حاكميت و دوام آيين حفيف تأثير بسزايى داشته است.

هجرت پيامبر (ص) مصلحت نجات اسلام و ايجاد جامعه نوين اسلامى را در پى داشت و هجرت گروه ده نفرى اول١ و گروه هفتاد نفرى دوم مسلمانان [٢] به حبشه حمايت غير مستقيم از حوزه اسلام و حفظ موجوديت مسلمانان را بوجود آورد و اسلام را از انزوا و حصارى كه مشركان براى آن ايجاد نموده بودند آزاد نمود.

٢. مصلحت در سكوت على (ع): از ديدگاه امام (ع) جريان سقيفه در انتخاب زمامدار براى جامعه‌اى كه ميراث پيامبر اسلام (ص) بود نوعى واپس گرايى به جاهليت محسوب مى‌شد. در اين ديدگاه، حركت انحرافى سقيفه تنها در ظلم به امام (ع) به معنى دور داشتن وى از حق امامت تفسير نمى‌شد بلكه نقطه اصلى و مهم اين انحراف در تبديل امامت به شيوه زمامدارى سنتى به معنى خاص آن بود.

امامت داراى سه بعد اصولى بود: حفظ موجوديت اسلام، اجراى اصول و مقاصد اسلام و هدايت امت به رشد و تعالى، كوچكترين اشتباه در برخورد با انحراف از امامت مى‌توانست هر دو هدف امامت را نابود سازد. سكوت امام (ع) در مدت بيست و پنج سال دو هدف اول و دوم امامت را به طور نسبى نجات داد. چنانكه در

[١] . رك: ابن هشام، السيرة النبويه، ج ١، ص ٢٤٥.

[٢] . همان، ص ٢٥٣.