ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٨ - ب) آياتى كه بر وقوع رجعت در آخرالزمان دلالت مى كنند
اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ. ١٠
آيا از [حال] كسانى كه از بيم مرگ از خانههاى خود خارج شدند و هزاران تن بودند، خبر نيافتى؟ پس خداوند به آنان گفت: «تن به مرگ بسپاريد.» آنگاه آنان را زنده ساخت. آرى، خداوند نسبت به مردم، صاحب بخشش است، ولى بيشتر مردم سپاسگزارى نمىكنند.
از امام صادق (ع) ذيل اين آيه چنين روايت شده است:
خداوند قومى را كه تعدادى بىشمار بودند ١١ و براى فرار از طاعون از شهر و ديار خود خارج شده بودند براى مدت زمانى طولانى گرفتار مرگ ساخت تا آنجا كه استخوانهاى آنها پوسيد، بند بند آنها از هم جدا شد و به طور كلى تبديل به خاك شدند. آنگاه خداوند در زمانى كه مىخواست آفريدگانش را زنده ببيند، پيامبرى به نام حزقيل را برانگيخت. اين پيامبر آن قوم را فرا خواند، پس بدنهاى [متلاشى شده] آنها جمع شد، جانها به بدنها بازگشت و به همان هيئتى كه از دنيا رفته بود به پا خاستند بىآنكه حتى يك نفر از ميان آن جمع كم شده باشد و پس از آن مدتى طولانى زندگى كردند. ١٢
همه مفسران شيعه و سنى نيز با اندك اختلافى همين مطلب را در ذيل آيه يادشده ذكر كردهاند. ١٣
در برخى ديگر از آيات قرآن نيز به مواردى از زندهشدن مردگان و بازگشت آنها به دنيا اشاره شده است كه زنده شدن عُزَير، صد سال پس از مرگ ١٤ و زندهشدن مردگان به دست حضرت عيسى (ع) ١٥ از آن جمله است.
ب) آياتى كه بر وقوع رجعت در آخرالزمان دلالت مىكنند
پيشوايان معصوم دين (ع) آيات فراوانى از قرآن كريم را به وقوع رجعت در آخرالزمان تفسير و تأويل كردهاند كه در اينجا به برخى از آنها اشاره مىكنيم:
١. معروفترين آيهاى كه به آن بر وقوع رجعت استدلال شده، آيه زير است:
وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا فَهُمْ يُوزَعُونَ. ١٦
و آن روز كه از هر امتى، گروهى از كسانى را كه آيات ما را تكذيب كردهاند، محشور مىگردانيم، پس آنان نگاه داشته مىشوند تا همه به هم بپيوندند.
از امام صادق (ع) ذيل آيه يادشده چنين روايت شده است:
از امام ابوعبدالله [جعفر بن محمد صادق] (ع) درباره اين سخن خدا: «و آن روز كه از هر امتى گروهى را محشور مىگردانيم» پرسيده شد. آن حضرت فرمود: «مردم درباره آن چه مىگويند؟» گفتم: «مىگويند اين آيه درباره قيامت است» سپس ابوعبدالله (ع) فرمود: «آيا خداى تعالى در روز قيامت، از هر امتى گروهى را محشور و بقيه آنها را رها مىكند؟ [اين گونه نيست] اين آيه قطعاً درباره رجعت است. اما آيه قيامت اين آيه است: «و آنان را گرد مىآوريم و هيچ يك را فروگذار نمىكنيم». ١٧ و ١٨
بيشتر مفسران شيعه نيز به هنگام بحث از اين آيه، با همين استدلال، آن را به رجعت و بازگشت به دنيا پيش از قيامت مربوط دانستهاند. علامه طبرسى در اين زمينه مىنويسد:
كسانى از اماميه كه به رجعت عقيده دارند، با اين آيه بر درستى اعتقاد خود استدلال كرده و گفتهاند: آمدن «مِن» در سخن، موجب تبعيض است و بر اين دلالت دارد كه در روز مورد نظر در آيه، برخى از اقوام گردآورده مىشوند و برخى ديگر گردآورده نمىشوند و اين صفت روز رستاخيز نيست؛ زيرا خداوند سبحان درباره آن فرموده است: «و آنان را گرد مىآوريم و هيچ يك را فروگذار نمىكنيم». ١٩
گفتنى است مفسران اهلسنت با اين برداشت از اين آيه مخالفت كرده و آن را مربوط به قيامت دانستهاند. ٢٠
٢. يكى ديگر از آياتى كه در روايات و برخى تفاسير شيعه بر وقوع رجعت تفسير شده، آيه شريفه زير است:
قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ. ٢١
مىگويند: پروردگارا، دو بار ما را به مرگ رسانيدى و دو بار ما را زنده گردانيدى به گناهانمان اعتراف كرديم، پس آيا راه بيرون شدنى [از آتش] هست؟
در تفسير البرهان ذيل آيه ياد شده، از امام محمدباقر (ع) چنين روايت شده است:
اين مربوط به اقوامى است كه بعد از مرگ رجعت مىكنند. ٢٢
در تفسير قمى نيز ذيل اين آيه از امام صادق (ع) نقل شده است كه فرمود: «ذلك فى الرّجعة؛ اين در رجعت است». ٢٣
علامه مجلسى پس از نقل اين روايت در توضيح آن