ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٤ - ٢ توبه و استغفار
آداب ورود به ميهمانى خدا
اشاره:
بعضى از روايات، ماه رمضان را ابتداى سال قمرى برشمردهاند، چنانچه حضرت امام صادق (ع) فرمودهاند: «اگر ماه رمضان [از آفات] سالم و در امان باشد، تمام سال سالم خواهد بود». بنابراين كسانى كه اهل بيدارى و توجهاند، قبل از ورود به اين ميهمانى بزرگ، در پى كسب آمادگىهاى روحى لازم هستند، تا بتوانند از اين فرصت ويژه بهترين بهرهها را بگيرند، و خصوصاً آنكه خود را براى ورود به شبهاى قدر و برقرارى ارتباط قوى و محكم با صاحب آن، يعنى حجّت حق در عالم مهيا كنند.
در اين نوشتار سعى شده تا چند نمونه از برجستهترين آداب ورود به اين ماه بزرگ به موعوديان گرامى تقديم شود. باشد كه توفيق عمل به آن را بيابند.
سيد بن طاووس از جمله عالمان نادرى است كه مراحل مختلف «مراقبه» را طى نموده و بدون ترديد به محضر والاى امام عصر خويش شرفياب شده است. عطر توحيد و ولايت، پويندگان راه خدا را در تمامى آثار و نوشتههاى او سرمست مىكند. كتاب اقبال الاعمال از جمله نوشتههاى اين عالم بزرگ، مقام شامخى را در بين آثار وى داراست. ايشان، خود درباره كتابش چنين مىگويد:
«در ابتداى ورود به ماه رمضان، اين كتاب را كه مشتمل بر: اعمال ماه است، حاضر مىكنم، مىبوسم و بر چشم و سر گذارده، به سينه و قلبم مىچسبانم، زيرا مىبينم كه آن از طرف پروردگار و صاحب اختيارم به من هديه شده تا دربهاى خير و خوبى و پيروزى را به رويم بگشايد». سيد بن طاووس (ره) در اين كتاب آداب ورود به ماه بزرگ رمضان را چنين برشمرده است:
جهت آمادگى براى ورود به ميهمانى خداوند، رعايت چند نكته براى اهل مراقبه لازم و ضرورى است كه آنها را به ترتيب اولويت بيان مىكنيم:
١. نماز شكر
چون سالك، دريافت كه ماه مبارك رمضان آغاز سالى است كه مىتوان در آن، به وسيله عبادت به سعادت و كمال دست يافت و در شب قدر، تدبير و ميزان امور رقم مىخورد و دعاها مستجاب مىشود، شايسته مىبيند كه با به جا آوردن نماز شكر، با سال گذشته وداع كرده، به استقبال سال آينده رود و به جهت نجات از خطرهاى سال گذشته و دستيابى به رضايت پروردگار و توفيق درك سال جديد، با فراغت كامل و به دور از بيمارىها و آفات باطنى و ظاهرى، شكر الهى را به جاى آورد.
٢. توبه و استغفار
آنگاه توبه را از خويشتن شروع مىنمايد، از خدا به خاطر كوتاهىها و ظلمهايى كه در حق او نموده، طلب عفو و گذشت كرده و از سستىهايى كه در اصلاح و پاكى قلب، جهت توجه و عنايت خداوند روا داشته، و همچنين درباره كمكارىهاى اعضاى و جوارح خود در عبادت و عقب انداختن توبه نصوح، از خداوند بخشش مىطلبد و از جانب هر عضوى از اعضاى خود صدقه مىدهد؛ زيرا خداوند فرموده است:
إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ[١]
كارهاى نيك آثار گناهان را مىزدايد.
آنگاه به جهت آثار و خواص فراوان صدقه، به ازاى هر روز و شب از سال آينده، قرص نانى صدقه مىدهد.[٢]
نماز با فضيلت توبه: انس بن مالك مىگويد: پيامبر اكرم (ص) روز يكشنبه ماه ذيقعده خارج شد و فرمود: اى مردم! كدام يك از شما مىخواهد توبه كند؟ مردم گفتند: همه مىخواهيم توبه كنيم. حضرت فرمود: غسل كنيد، وضو بگيريد و چهار ركعت نماز بخوانيد و در هر ركعت پس از حمد، سه مرتبه سوره «قل هوالله احد» و يك بار «قل اعوذ برب الفلق» و يك بار نيز «قل اعوذ برب الناس» را بخوانيد و سپس ٧٠ مرتبه استغفار كنيد.[٣] و در پايان استغفارها «لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظيم» گفته، پس از آن بگوييد:
«يا عزيز يا غفّار إغفر لى ذنوبى و ذنوبَ جميع المؤمنين و المؤمناتِ فإنّه لا يغفر الذّنوبَ إلّا أنت»، سپس پيامبر اكرم (ص) فرمود: هر بندهاى از امّت من كه اين عمل را انجام دهد، از آسمان به او خطاب مىشود: اى بنده خدا! اعمالت را از سر گير و دوباره شروع كن؛ زيرا توبه تو پذيرفته و گناهانت آمرزيده شده است. و ملكى از زير عرش ندا مىدهد: اى بنده خدا! بركات و خيرات الهى بر تو و بر خاندان تو و بر فرزندان تو باد! و ملكى ديگر چنين ندا مىدهد كه اى بنده خدا! دشمنان