ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٥ - ٥ پاك كردن اموال با خمس
تو در قيامت از تو راضى مىشوند! و ملكى ديگر مىگويد: اى بنده خدا! با ايمان كامل مىميرى و دين تو محفوظ مىماند و قبرت گشاده و نورانى مىگردد! و ملكى ديگر چنين ندا مىدهد: اى بنده خدا! پدر و مادرت از دست تو راضى و خشنود مىشوند، اگرچه بر تو خشمناك و ناراضى بودهاند و اين نماز موجب بخشش پدر و مادر و فرزندانت گرديد و روزى تو در دنيا و آخرت گسترش پيدا كرد و زياد شد. در پايان هم جبرئيل مىفرمايد: خودم هنگام جان كندن نزد ملك الموت حاضر مىشوم و سفارش تو را به او مىكنم تا در آن لحظه سخت با تو مدارا و نرمى كند و فشار جان كندن هيچ خدشهاى به تو وارد نسازد و روح تو از جسدت با ايمان خارج شود. مردم از آن حضرت (ص) سؤال كردند: اگر شخصى در غير ماه اين عمل را انجام دهد، همين آثار بر نماز وى مترتب است؟
حضرت فرمود: مانند همين امور براى او نيز هست و حضرت جبرئيل (ع) در هنگام معراج، اين كلمات و نماز را به من تعليم فرمود.[١]
٣. توسل به آستان پروردگار
چنانچه گذشت، ماه رمضان، اول سالِ بعضى از خواص و اهل سرّ- صلوات الله عليهم اجمعين- مىباشد؛ پس شايسته است به كرم و رحمت الهى متوسّل شوى و از او درخواست كنى تا تو و هر آنچه كه تو را در اجراى فرامين او، در طول سال آينده يارى مىدهد نگه دارد؛ همان طور كه اگر انسان بخواهد به مسافرتى يكساله برود، براى يافتن راهنما و نگهبان و رفيق سفر و جانشين براى امور روزانه در طول مدت غيبتش بايد تلاش نمايد و چنانچه براى سال جديد آمادگى نداشته باشد، گويا سفر يكسالهاى را شروع كرده، نسبت به سرنوشت و پيش آمدهاى آن بىاطلاع است. پس چه بىنيازى والاتر از خداوند متعال تا تمامى امور سال آينده خويش را به او بسپارى و با اطمينان خاطر سفر خود را شروع نمايى؟[٢]
٤. توسل به حضرات ائمه معصومين (ع)
مهمترين مسئلهاى كه سالك در شب اول ماه بايد انجام دهد، توسل به نگهبانان و حاميان خود، يعنى ائمه مصومين (ع) مىباشد. او بايد آبرو و چهره نورانى آنان را در پيشگاه خداوند شفيع قرار دهد؛ زيرا روى سياه و ظلمانى، شايسته توجه به خداوند با عظمت و صاحب جلال نيست. سالك بايد در توسّل به آستان آن بزرگواران با لطافت بسيار سخن گويد و حالت گريه و تضرع و پريشانى خود را زياد كند تا مورد قبول آن حضرات واقع شده، شفاعتش كنند و قبول و موفقيت در اعمال را در راستاى خشنودى خداوند براى او از حضرت احديت مسئلت و درخواست نمايند؛ زيرا حضرت حق كريم است و انسانهاى بزرگوار و كريم را ردّ نخواهد كرد، به ويژه اين اوليا كه خداوند آنان را به عنوان دربهاى رحمت و روشنىبخش راهش در بين آفريدهها قرار داده، آنان را با كرامت و بزرگوارى تربيت نموده و دستور پناه دادن بندگانش را به آنان داده است. چه بسا ممكن است انسان هنگام توسّل، با عنايت يك ساعته آنها به سعادتى نائل شود كه با عبادت يك سال نمىتواند آن را كسب كند؛ پس فرصت را غنيمت شمار و پس از عرض سلام و حمد و ثناى آنان چنين بگو: «اى آقاى من! تو در اين شب حمايت كننده و نگهبان امت و كريمترين آفريدهها هستى، ميهمانى را دوست دارى و از جانب خداوند مأمور هستى كه پناهگاه بندگان باشى و اين بنده، ميهمان خداوند و تو است و به حضرت حق و آستان شما پناه آورده است؛ پس بندهات را پناه ده و پذيرايىاش نما و پذيرايى مرا در اين شب عزيز، ورود در جمع دوستان و شيعيان خود قرار ده و دعا و شفاعت و ولايت خود را شامل حالم نما و در پيشگاه خداوند وساطت كن تا از بخشش و پذيرش و رضايت او بهرهمند گردم و با نظر رحمتى به سويم بنگرد كه پس از آن هيچ گاه ناخرسندى و خشمى نباشد و مرا به شيعيان خود كه در بارگاه قرب الهى آرميدهاند و دوستانى كه گوى سبقت را از همگان ربودهاند، ملحق نما؛ چون كه شفاعت شما در پيشگاه خداوند ردّ نمىشود و براى شما نزد خداوند شأن و منزلت والايى است، پس اى سرپرست و زمامدارم! به حق آن مقام و منزلتى كه خداوند به شما عنايت فرموده است از شما مىخواهم كه آنچه تقاضا كردم به من عنايت فرمائيد و به ميزان بزرگوارىتان بر آن بيفزاييد و به پستى و كم مقدارى و بدحالى من ننگريد؛ زيرا در ميهمانى انسانهاى بزرگوار بخشش بر آنان گران نيست و هيچگاه بخشش و عطاهاى ايشان به مقدار ارزش ناچيز ميهمانانشان محدود نمىباشد، چرا كه لطف و عطا همواره در خور بخشايندگان است. اى آقايان من! شما بوديد كه بزرگوارى را به بزرگواران و شيوه بخشش و سخاوت را به انسانهاى سخاوتمند آموختيد؛ اگر جود و بخشش يادآورى گردد، شما ابتدا و انتها و اصل و فرع آن هستيد و اگر سخن از بزرگوارى به ميان آيد، شما معدن و سرچشمه آن مىباشيد؛ چه، درخواست كننده از شما ردّ نمىشود و آرزومندان درگاهتان نااميد نمىگردند.
مولاى من! تو چه وقت مرا از ضيافت خويش محروم ساختهاى و در محفلت به هلاكت دچار نمودهاى؟! نه، از تو چنين عملى با ميهمانت بسيار بعيد است».
خلاصه آنكه سالك بايد با تمام وجود در به دست آوردن لطف، شفاعت و ترحّم حضرات ائمه (ع) بكوشد تا با عمل يك ساعته خود سعادت سال آينده خويش را تأمين كند و با كوشش اندك فضايل عظيم را كسب نمايد، سپس اين توسل را در هر روز و شب با سلام دادن به آن بزرگواران و ذكر بعضى از آنچه گذشت ادامه دهد.[٣]
٥. پاك كردن اموال با خمس
از مراقبات و اعمال مهمى كه سالك پس از توبه و پاك كردن قلب بايد انجام دهد آن است كه به وسيله پرداختن خمس، خوردنىها و نوشيدنىها، پوشاك و مسكن و هر آنچه كه شخص روزهدار با آن سر و كار دارد را پاك و طاهر نمايد و بهتر آن است كه خمس اموالش را ابتداى ماه بدهد تا عبادات و اعمالش از راه حلال انجام پذيرد.[٤]
پىنوشتها:
با استفاده از: پيمانه عشق، نوشته احمدرضا حسينزاده اصفهانى، با تلخيص.
[١]. سوره هود (١١)، آيه ١١٤.
[٢]. مرحوم حاج شيخ عباس قمى در مفاتيح الجنان مىنويسد: ظاهر آن است كه بايد استغفار مذكور و دعاى بعد از آن را پس از نماز بهجا آورد.
[٣]. سيد بن طاووس، اقبال الاعمال، ص ٣٠٨، ملكى تبريزى، ميرزا جواد آقا، المراقبات، ص ١٨٨، همان، ذيل اعمال ماه ذيقعده. همان گونه كه حضرت در پايان روايت فرمودهاند، اين نماز با فضيلت، اختصاصى به ماه ذيقعده نداشته و انجام آن در اوقات ديگر نيز مطلوب مىباشد، به همين جهت علماى اخلاق اين نماز را در اوقات ديگر سال براى سالكين توصيه مىنمايند.
[٤]. سيد بن طاووس، همان، ص ٢١.
[٥]. همان، ص ٢٢.
[٦]. ملكى تبريزى، همان، ص ١٣٠.
[٧]. همان، ص ١٢٧، اقبال الاعمال، ص ٨.