ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٠ - ماهيت ابدال
ابدال يا پيشگامان امام زمان عليه السلام
محمد جواد مروجى طبسى
بر اساس برخى روايات اسلامى، گروهى از مردم جزو ابدال هستند؛ يعنى آنهايى كه هرگز زمين از وجود پر بركتشان خالى نمىماند. بدين جهت، برخى مىپرسند اينان چه كسانى هستند، چند نفرند، از كدام شهر و ديارند، ويژگىهاى آنان كدام است، در كجا زندگى مىكنند، و آيا در زمان غيبت امام مهدى ع نقشى دارند يا خير؟
ماهيت ابدال
در اين زمينه كه ابدال چه كسانى هستند، نظرهاى متفاوتى وجود دارد كه در ذيل به آنها اشاره مىشود:
الف- جانشينان پيامبران: يك نظر اين است كه ابدال، اوصيا و جانشينان پيامبران هستند، كه پس از آنها زندگى مىكردند. خالدبن هيثم فارسى مىگويد: به امام رضا ع عرض كردم: مردم گمان مىكنند كه در روى زمين گروهى به نام ابدال وجود دارند، اينان كيانند؟ حضرت در پاسخ فرمودند:
راست گفتند. منظور از ابدال، همان اوصيا و جانشينان هستند كه خداوند پس از مرگ و رحلت هر پيامبرى، آنها را بدل و جانشين او قرار مىدهد تا اينكه به حضرت محمد ص آنها را خاتمه داد.[١]
ب- امامان معصوم ع: عقيده ديگر اين است كه ابدال، همان امامان معصوم ع هستند. محدث بزرگوار، شيخ عباس قمى مىنويسد: از ديگر روايات نيز به دست مىآيد كه منظور از ابدال، امامان معصوم ع هستند.[٢]
مرحوم محدث قمى با ابراز ترديد از اينكه ابدال شامل امامان معصوم ع باشد، مىنويسد:
دعاى روايت شده از ام داوود، كه از امام صادق ع، در نيمه رجب وارد شده است، دلالت دارد كه ابدال غير از امامان هستند، اگرچه صراحتى در اين خصوص ندارد و ممكن است بر تأكيد حمل شود.[٣]
و دعاى مورد نظر اين است كه حضرت مىفرمايد:
خداوندا! بر ابدال، اوتاد، سياح، عباد، مخلصان، زاهدان، و اهل كوشش و تلاش درود فرست و محمد و خاندان او را به برترين دوردها و فراوانترين بخششها مخصوص گردان.[٤]