تأكيد روى اعطايى بودن آن است. انسان در درون خود به امامى كه او را به سمت مبدأ و هدف آفرينشش رهنمايى كند، احساس نياز مى‌نمايد و اين احساس براى او قابل درك است. اين معرفت فطرى، ناآگاهانه و يا نيمه آگاهانه است. خداوند متعال به انسان عقلى داده كه در زمان معينى شكوفا مى‌شود. با شكوفا شدن عقل، انسان درك‌هايى پيدا مى‌كند. پس از پيدا شدن اين درك‌ها، انسان به سمت شكوفا كردن درك‌هاى فطرى‌اش حركت مى‌كند.

حجت‌الاسلام والمسلمين ميرباقرى با توجه به مواردى كه در پاسخ به پرسش اول بيان كرده بود توضيحات بيشتر درباره اين سؤال را همراه با مطالب مربوط به پرسش سوم ارائه كرد.

دكتر ابراهيم شفيعى سروستانى در پاسخ به پرسش دوم، كسب معرفت را هم اعطايى دانست و هم اكتسابى؛ با توجه به بيانات استاد، گام‌هاى اوليه را بايد شخص بردارد و نسبت به امام ع معرفت اجمالى پيدا كند. سپس در ادامه راه، با انجام اعمال صالح و ترك گناهان، با اهل بيت ع ايجاد سنخيت كند تا مراتب بعدى معرفت را به او اعطا كنند.

دكتر ابراهيم شفيعى سروستانى: از آيه شريفه‌ إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ؛[١] سخنان پاكيزه به سوى او بالا مى‌رود و اگر شايسته آن را رفعت مى‌بخشد. مى‌توان دريافت كه اگر معرفت را آن كلم طيبى كه به سوى خداوند بالا مى‌رود در نظر بگيريم، آنچه اين معرفت را بالا مى‌برد قطعاً عمل صالح است.

منظور از اين معرفت، مسلماً معرفت شناسنامه‌اى نيست و الا آنها كه در زمان حيات معصومان ع مى‌زيستند به طورمستقيم هم ايشان را مى‌ديدند، به نام و ويژگى مى‌شناختند و هم با ايشان ارتباط داشتند اما حظ و بهره‌اى از اين معرفت خود نداشتند؛ چون سعه وجودى و ظرفيت اين معرفت را نداشتند. آنچه كه اين سعه وجودى و ظرفيت شناخت كامل معصوم ع را در ما ايجاد مى‌كند، عمل صالح است. اين عمل صالح كمك مى‌كند كه روز به روز بر معرفت ما افزوده شود. اينكه به ما توصيه و سفارش كرده‌اند كه به عنوان يك وظيفه در دوران غيبت دعاى اللهم عرفنى نفسك ... را بخوانيد، در پاسخ به حيرت راوى از اين دوران بوده است. در بند آخر اين دعا هم گفته مى‌شود: خدايا اگر حجتت را به من نشناسانى گمراه خواهم شد. اين معرفت با مطالعه و خواندن صرف، به دست نمى‌آيد و مقدماتى نياز دارد. مقدمه شناخت كامل از امام فراهم شدن سنخيت ميان محب و امام است و اين سنخيت تنها با انجام اعمال صالح و ترك گناهان به دست مى‌آيد و اين سنخيت باعث مى‌شود كه ما به مراتب وجودى امام پى ببريم و معرفت خودمان را به سطح بالايى برسانيم.

پس اين معرفت در مراحلى، هم اكتسابى است هم اعطايى. قدم‌هاى اوليه را بايد خودمان برداريم و براى شناخت ائمه ع و كسب معرفت نسبت به ايشان و مقاماتشان تلاش كنيم و همزمان با آن، با انجام اعمال صالح و دورى از گناهان، رفته رفته اين سنخيت را كسب كنيم تا اين سنخيت ما را به مراتب بالاتر برساند.

ادامه دارد.

پى نوشت‌ها:

(١). موسوى اصفهانى، سيد محمد تقى، مكيال المكارم، ج ٢، ص ١٠٧.

[٢]. سوره انفال ٨، آيه ٢٤.

(٣). مفاتيح الجنان، زيارت امام زمان ع در روز جمعه.

[٤]. سوره طلاق ٦٥، آيه ١٠.

[٥]. سوره انبيا ٢١، آيه ٧.

[٦]. سوره فاطر ٣٥، آيه ١٠.