ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤١ - ويژگى هاى ابدال
ج- ياران امامان: با باور عدهاى ممكن است ابدال بر گروهى از ياران خاص و مقرب امامان معصوم ع اطلاق شود. چنانكه شيخ عباس قمى به اين موضوع اشاره كرده، مىنويسد: نيز احتمال دارد كه ياران خاص امامان معصوم ع باشند.[١]
د- گروهى از صالحان: نظريه بعدى اين است كه ابدال، گروهى از صالحان هستند كه هرگز زمين از وجود آنها خالى نمىگردد. چنانكه علامه طريحى در اين باره مىنويسد:
ابدال گروهى از مردم صالح و نيكوكارى هستند كه هرگز زمين از وجود آنان خالى نمىگردد، و هرگاه يكى از آنها بميرد، خداوند فرد ديگرى را به جاى او قرار مىدهد.[٢]
ه- پيشخدمتان امام زمان ع: احتمال پنجم اينكه ابدال بر گروهى از پيشكاران امام زمان ع اطلاق مىشود كه در زمان غيبت، آن حضرت را يارى مىكنند و هر گاه يكى از آن افراد از دنيا برود، ديگرى جاى او را مىگيرد. در اين زمينه علامه مجلسى از امام محمد باقر ع نقل مىكند:
به ناچار براى صاحب اين امر غيبتى هست و در آن غيبت قدرت و قوتى براى او لازم است كه در آن زمان به وسيله سى نفر از همراهان، از وحشت و تنهايى بيرون مىآيد.[٣]
و- جمعبندى اقوال: گرچه با تعدد نظرات و احتمالات نمىتوان جزم به يك احتمال به خصوص پيدا كرد، ولى برخى شواهد و مؤيدها وجود دارد كه با ضعيف بودن برخى از اين احتمالها، برخى ديگر از قوت بيشترى برخوردار خواهد بود.
بعيد نيست احتمال پنجم با عنايت به روايت امام محمدباقر ع كه در اين خصوص نقل گرديد، تقويت شود؛ يعنى ابدال همان گروه سى نفرى پيش خدمتان امام عصر هستند كه تا روز ظهور، هر يك از اين عده كم شود، خداوند شخص ديگرى كه اوصاف و ويژگىهاى معينى را داشته باشد، به خدمت امام مهدى ع بگمارد.
تعداد ابدال
در مورد اين موضوع كه ابدال چند نفر هستند، در بين روايات، اختلاف وجود دارد و تعداد آنها بين سى تا هشتاد نفر بيان شده است كه در اينجا به برخى از اين روايات اشاره مىكنيم:
الف- سى نفر: احمد بن حنبل در مسند خود از عبادة بن صامت از پيامبر خدا ص نقل كرده است كه فرمود:
ابدال در اين امت سى نفر هستند، همانند حضرت ابراهيم خليل الرحمان و هر يك از اينان كه بميرد، خداوند فرد ديگرى را جايگزين مىكند.[٤]
ب- چهل نفر: طبرانى در المعجم الكبير از ابنمسعود، از رسول خدا ص نقل مىكند كه فرمود:
پيوسته چهل نفر هستند كه قلبشان همانند قلب ابراهيم است. خداوند به وسيله آنها بلاها را از اهل زمين دور مىگرداند كه به آنان ابدال گفته مىشود.[٥]
ج- شصت نفر: مرحوم محدث قمى در سفينةالبحار از ثعلبى نقل مىكند كه مردى از اهل عسقلان در ديدارى كه با الياس داشته است از او مىپرسد كه ابدال چند نفر هستند؟ حضرت در پاسخ مىفرمايد: شصت نفر هستند.[٦]
د- هفتاد نفر: فخرالدين طريحى آورده است: ابدال گروهى هستند كه خداوند به وسيله آنان زمين را بر پا مىدارد كه تعدادشان هفتاد نفر است.[٧]
ه- هشتاد نفر: در فردوس الأخبار از انس بن مالك چنين نقل شده است: ابدال، چهل نفر مرد و چهل نفر زن هستند، و هر گاه يكى از مردان بميرد، خداوند مرد ديگرى را به جاى او قرار مىدهد، و هر گاه يكى از زنان بميرد، زن ديگرى را جايگزين مىكند.[٨]
ويژگىهاى ابدال
در كتابهاى شيعه و سنى رواياتى وجود دارد كه در آنها به نقل از پيامبر اسلام ص به چند ويژگى از ويژگىهاى ابدال اشاره شده است:
الف- داشتن قلبى همانند قلب ابراهيم: اين مطلب را عبادة بن صامت از پيامبر نقل كرد.[٩]
شايد مراد پيامبر ص از اين تشبيه، اين است كه اين چند نفر از نظر شدت، صلابت، بردبارى و ايستادگى در برابر حمايت از دين خدا، همانند حضرت ابراهيم هستند و هيچ جريانى نمىتواند آنها را نسبت به دفاع از حريم دين، سست و بى تفاوت كند.
ب- سپر بلاى انسانها بودن: از ويژگىهاى ابدال اين است كه خداوند به وسيله اين وجودهاى مقدس، بلاها را از مردم دفع مىكند. چنانكه ابن مسعود از پيامبر نقل كرده كه فرمود: خداوند به وسيله آنها بلاها را از مردم زمين دور مىگرداند.[١٠]
ج- راضى بودن به قضاى خداوند: سه ويژگىديگر براى ابدال نقل شده كه پيامبر فرمود:
راضى بودن به حكم و قضاى خداوند، پيشه كردن صبر بر محارم خدا، خوددارى كردن از آلوده شدن به حرام و خشمگين شدن براى خدا.[١١]
د- مواسات، احسان و عفو: از ديگر مشخصههاى ابدال اين است كه پيامبر فرمود:
گذشت و عفو مىكنند از كسانى كه به آنان ظلم كنند، نيكى و احسان مىكنند به آنان كه در حقشان بدى كنند، ايثار و مواسات مىكنند در آنچه كه خداوند به آنان داده است.[١٢]
ه- جود، سخا و خيرخواهى: ابن مسعود از پيامبر اسلام ص چنين روايت كرده است: بدانيد كه اينان ابدال هرگز اين مقام را از خواندن نماز، گرفتن روزه و صدقه به دست نياوردند. عرض كردند: اى رسول خدا! پس به چه وسيله به اين مقام رسيدند؟