ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٩ - واتيكان و رسانه
جلوههاى هنرى اين جلسات را بيشتر كند؟ آيا سعى مىكند آن را از حالت آداب و مناسك رايج، خارج كند و بر وجه معنوى و تأثيرگذارى باطنى آن جلسات بيفزايد؟
كليساى كاتوليك بسيار سنتى است. البته ممكن است از منظر ما، كليساى مدرن و متحولى به چشم بيايد؛ اما از ديدگاه خود كاتوليكها، به ويژه كاتوليكهاى غربى، اين كليسا كاملًا سنتى و ملتزم به مبانى سنتى خويش است؛ به عكس كليساى پروتستان، به ويژه پروتستانهاى آمريكايى كه هرگز به اين معنا، به سنت التزام ندارند. رويكرد كليساى پروتستان در نوع جديد و آمريكايىاش، با كاتوليكهاى محافظهكار و سنتى متفاوت است. محافظهكارى كاتوليكها موجب شده تا تنوع در برنامههاى عبادى و در نتيجه، جذابيت برنامهها، تا حدّ زيادى كاهش يابد. در ايران، اغلب سعى مىشود. براى فعاليتهاى دينى، از تمامى عناصر مورد قبول اجتماع و هماهنگ با ضوابط دينى استفاده شود. هنر دينى براى ما، فى نفسه داراى موضوعيت است و حتى هنرهايى چون تذهيب وجود دارد كه به استخدام دين درآمدهاند. به همين جهت، از ديگران نيز توقع همين شيوه و روش را داريم؛ اما حقيقت اين است كه در آنجا، جهان مسيحيت به هيچ وجه، اينگونه نيست و اين گستردگى استفاده از هنر در بيان مفاهيم دينى وجود ندارد؛ به ويژه در كليساى محافظهكارى چون واتيكان كه برنامههايشان در ظاهر، بسيار تكرارى است. براى مثال، مشابه نمايشگاههاى قرآنى كه در ماه مبارك رمضان، در تهران برگزار مىشود، با آن همه جذابيت و گستردگى، در هيچ جاى دنيا وجود ندارد. اگر هم اسقف يا كشيشى در برنامههاى خود، از روشهايى جديد و جذاب استفاده كند، مورد تأييد واتيكان قرار نمىگيرد و در رسانههايشان نمايش داده نمىشود.
آيا مىتوان گفت پاپ پيشين سياستهاى تبشيرى خود را با رسانهها تنظيم كرده بود و ارتباطات بيشترى با رسانهها داشت؟
پاپ ژان پل دوم يكى از مهمترين شخصيتهاى جهانى بود كه تا حد امكان، از رسانههاى گروهى، به ويژه تلويزيون استفاده مىكرد و به خوبى مىدانست چگونه بايد از رسانهها استفاده كند. عمده نفوذ پاپ ژان پل دوم به دليل تخصص او در استفاده به موقع، و فراوان از رسانههاى گروهى بود. او اصولًا يك مرد رسانهاى به شمار مىآمد و از اين جهت، يك استثنا بود. مشكل بتوان گفت كه در سالهاى اخير، هيچ شخصيت سياسى در سطح بينالمللى، به اندازه او از رسانهها استفاده كرده باشد. پاپ كنونى بدون شك، شخصيتى رسانهاى نيست. او به لحاظ فلسفى و كلامى، يك تئولوگ است. در واقع، او يك شخصيت علمى است. وى به مدت ٢٠ سال، در واتيكان، مسئول مجمع دكترين عقايد مسيحى بود كه آنهم مسئوليتى علمى بود، نه اجرايى. ويژگىهاى شخصى او نيز به گونهاى نيست كه تمايل به استفاده وسيع از رسانه داشته باشد و اساساً به اين كار معتقد نيست. به نظر مىرسد سياست او براى مديريت كليساى كاتوليك و تصور او درباره اولويتها و ضرورتهاى كليساى كاتوليك، با ژان پل دوم به كلى فرق مىكند.
آيا در جهان كاتوليك، چيزى به نام تربيت مبلغانى كه بتوانند در رسانه فعاليت كنند، وجود دارد؟
تا جايى كه من اطلاع دارم، نزديك به سه دهه است كه در دوره طلبگى كشيشها، درسهاى متعددى درباره رسانهها و چگونگى كار با آن وجود دارد و اكنون نيز تأكيد بر اين موضوع، بيش از دهههاى قبل است. پاپ پيشين چندين بار، در اينباره تذكر داد و تأكيد مىكرد بايد نسل جديدى از طلاب و كشيشها به صحنه بيايند كه به رسانهها اهتمام ويژه داشته باشند و بتوانند از رسانهها، استفاده بهينه ببرند.
ادامه دارد.
پىنوشت:
برگرفته از: ماهنامه رواق هنر و انديشه (مركز پژوهشهاى اسلامى صدا و سيما)، سال ٦، دوره جديد، پياپى ٦٤.