از جمله شهيد سيد محمد صدر و آقاى نجم الدين عسكرى، در كتاب هايشان نوشته اند كه از اين كتاب استفاده كرده اند. من براى تدوين منتخب الاثر كتاب هاى زيادى را مطالعه و بررسى كردم. من تمام كتاب تاريخ بغداد را كه چهارده جلد است مطالعه كرده و در آن دو يا سه روايت در اين زمينه يافتم و يا همه مسند احمد را ديده و صحيح مسلم و كتاب هاى مفصل ديگر را در اين زمينه مطالعه كرده ام. با اين حال برخى كتاب ها به سختى گير مى آمدند؛ مثلا مى خواستم اليواقيت والجواهر شعرانى را ببينم؛ چون معروف بود كه محى الدين عربى در كتاب فتوحات المكيه اسامى همه ائمه را نقل و آنها را قبول كرده است و همچنين حضرت مهدى (ع) و را فرزند امام حسن عسكرى (ع) دانسته است. اما اين مطلب در فتوحات المكيه چاپ شده وجود نداشت.

از اين سرو سراغ اليواقيت والجواهر كه اين مطلب را از فتوحات نقل مى كند رفتم و براى يافتن آن راهى تهران شديم و بالاخره با گشتن در كتابخانه ها و كتابفروشى ها در يك كتابفروشى در خيابان باب همايون آن را يافتيم. من هم مطلبى را كه مى خواستم همانجا پيدا كردم و چون مى خواست كتاب را به ٤٥ تومان كه آن وقت پول زيادى بود بفروشد، من آن مطلب رابااجازه كتابفروش درهمانجا يادداشت كردم.

شما براى نوشتن اين كتاب به چند منبع مراجعه كرديد؟

من به مصادر زيادى از مصادر عامه و خاصه مراجعه كرده و هر كدام را جداگانه نوشتم و تمام مطالب بلاواسطه، نقل شده است. البته اگر روايتى از كتابى نقل مى شد، مجددا آن را از كتاب ديگرى نقل نمى كردم. از صفحه پنجم تا بيست و يكم كتاب، فهرست منابع و مصادر است كه همه را بى واسطه نقل كرده ام. در مجموع در اين كتاب از حدود ٦٥ منبع اهل سنت و ٩٥ منبع شيعه استفاده شده است.

آيا در تدوين كتاب منتخب الاثر به ارزيابى متنى و سندى روايات هم توجهى داشته ايد؟

ما به تواتر توجه خاص داشتيم. براى استناد به خبر واحد بايد سندش ثابت شود، اما اگر خبرى متواتر شد (متواتر لفظى، معنوى يا اجمالى) ديگر نيازى به بررسى سند ندارد و موجب قطع مى شود. مثلا روايت المهدى من ولد فاطمة روايتى متواتر است و محتاج به بررسى سند نيست.

من بسيارى از مطالبى را كه به صورت خبر واحد موضوع مهدويت را مطرح كرده اند، ننوشته ام و عمدتا مطالبى را نقل كرده ام كه خبر آن متواتراست.

اين كتاب ويژگى هاى فنى و علمى فراوانى دارد و به همين دليل مى تواند بسيارى از شبهات را جواب دهد. من اين روايت ها را به سه واسطه نقل مى كنم و سند برخى مطالب به گونه اى است كه نيازى ندارد طولانى ذكر شود؛ مثلا اين مطلب كه مهدى (ع) من ولد اميرالمؤمنين در ٢١٤ روايت آمده و يا اين مطلب كه امام مهدى (ع) من اهل البيت در ٣٨٩ روايت آمده و لذا انسان يقين مى كند كه از اين همه روايت حداقل يكى از آنها درست است و به همين دليل ديگر لازم نيست كه سند روايات را مورد بررسى قرار دهيم. بنابراين، در اين كتاب بررسى كامل اسناد روايات خيلى مدنظر من نبوده است و بيشتر به كثرت روايات نظر داشته ام، البته در آن زمان كه امكانات امروزى، مانند كامپيوتر وجود نداشت بررسى اين همه روايت كار ساده اى نبود. در هر حال ما در اين كتاب در پى اين بوده ايم كه نشان دهيم در مورد ويژگى هاى حضرت ولى عصر (عج) و علائم و صفات ايشان روايات زيادى داريم؛ مثلا در اين موضوع كه انه يملا الارض قسطا و عدلا بعد ما ملئت ظلما و جورا ١٢٣ روايت و در موضوع غيبت آن حضرت ٩١ روايت دلالت دارد.

كتاب الغيبه شيخ طوسى، كتاب الغيبه نعمانى و كمال الدين شيخ صدوق از كتاب هايى نقل كرده اند كه در زمان ائمه (ع) و قبل از ولادت حضرت امام حسن عسكرى (ع) تاليف شده اند و من براى رفع شبهه‌