به عبارت ديگر سرنوشت هر قومى در گرو عملكرد آنهاست، و هر قوم مى تواند با رفتار و اعمال مناسب و يا نامناسب خود رنوشت خود را نيك و يا بد گرداند. بر اين اساس مى توانيم بگوييم كه در ظهور امام مهدى (ع) نيز خواست و تمناى درونى انسان ها نقش دارد و قطعا اگر مردم از صميم دل خواهان درك نعمت بزرگ الهى؛ يعنى وجود امام معصوم (ع) در جامعه شوند و با رفتار و عملكرد خود نيز اين موضوع را نشان دهند، خداوند نيز اين نعمت را بر آنها ارزانى خواهد داشت.

٤- ٤. امامت، وراثت و خلافت مؤمنان صالح‌

يكى ديگر از قوانين و سنت هاى الهى حاكم بر جوامع بشرى، خلافت، امامت و وراثت نهايى مستضعفان صالح و اهل ايمان است. از آيات متعددى از قرآن كريم چنين برمى آيد كه براساس يك قانون و سنت الهى، بندگان مؤمن و صالح خداوند كه جز در مقاطع محدودى از تاريخ كره خاك، همواره به استضعاف كشانده شده و خوار شمرده مى شدند؛ در نهايت زمين را به ارث مى برند و پيشوايان و حاكمان زمين مى گردند. برخى از اين آيات به شرح زير است:

٤- ٤- ١. آيه ١٠٥ سوره انبيا: در اين آيه با تعبير كتبنا كه اشاره به يك امر ثابت، مقرر و مفروض دارد، بيان مى كند كه در كتاب هاى آسمانى وراثت بندگان صالح خدا پيش بينى شده است:

وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ.

و در حقيقت، در زبور پس از تورات نوشتيم كه زمين را بندگان شايسته ما به ارث خواهند برد.

در تفسير الميزان در باره اين آيه چنين آمده است:

وراثت و ارث به طورى كه راغب گفته به معناى انتقال مالى است به تو بدون اينكه معامله اى كرده باشى. و مراد از وراثت زمين اين است كه سلطنت برمنافع، از ديگران به صالحان منتقل شود و بركات زندگى در زمين مختص ايشان شود، و اين بركات يا دنيايى است كه برمى گردد به تمتع صالحان از حيات دنيوى كه در اين صورت خلاصه مفاد آيه اين مى شود كه به زودى زمين از لوث شرك و گناه پاك گشته جامعه بشرى صالح كه خداى را بندگى كنند و به وى شرك نورزند در آن زندگى كنند؛ همچنانكه آيه‌ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ ....يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً[١] از آن خبر مى دهد. و يا اين بركات اخروى است كه عبارت است از مقامات قربى كه در دنيا براى خود كسب كردند، چون اين مقام هم، از بركات حيات زمينى است هر چند كه خود از نعيم آخرت است؛ همچنانكه آيه‌: وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ وَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشاءُ[٢] كه حكايت كلام اهل بهشت است و آيه‌: أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ‌[٣] بدان اشاره مى كند. از همين جا معلوم مى شود كه آيه مورد بحث خاص به يكى از دو وراثت هاى دنيايى و آخرتى نيست بلكه هر دو را شامل مى شود[٤]

٤- ٤- ٢. آيه ٥٥، سوره نور: در اين آيه خداوند به كسانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام مى دهند وعده مى دهد كه سرانجام در زمين به خلافت مى رسند و از بيم و هراس رهايى مى يابند:

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ.

خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده اند، وعده داده است كه حتما آنان را در اين سرزمين جانشين [خود] قرار دهد. همان گونه كه كسانى را كه پيش از آنان بودند جانشين [خود] قرار داد، و آن دينى را كه برايشان پسنديده است به سودشان مستقر كند، و بيمشان را به‌