از منظر مسلمانان، به ويژه شيعيان، يك ساحل نجات و يك تكيه گاه استوارى در آينده تاريخ وجود دارد كه دور يا نزديك، براى انسان ها پيش خواهد آمد و آنان را از امواج نابسامانى ها، بحران ها و چالش ها به آرامش و آسايش رهنمون خواهد شد. از اين حقيقت، در فرهنگ دينى با عنوان هايى چون: فرج بعد از شدت‌[٢] و انتظار فرج، ياد شده و انتظار فرج، از برترين عبادت ها به شمار آمده است.[٣]

از آنچه بدان اشارت كرديم روشن شد: ديدگاه دين باوران و مسلمانان نسبت به فرجام تمدن ها و تاريخ بشرى، ديدگاهى ويژه و جامع است. در عين آن كه تز جهان وطنى را مطرح مى كند، به فرهنگ هاى پيرامونى خود تا زمانى كه در راستاى همكارى و زندگى مسالمت آميز با مسلمانان قرار داشته باشند، هيچ گونه برخوردى ندارد. و آنان كه نه خود تسليم حق مى شوند و نه به ديگران اجازه ورود به حوزه حقيقت را مى دهند، اتمام حجت مى كند و اگر حق را نپذيرفتند و با منطق تسليم نشدند، برخورد شديد مى كند.[٤]

ادامه دارد

پى نوشت ها:

\* برگرفته از مجله حوزه، مرداد- آبان ١٣٨٠.

[١]. شوك آينده، الوين تافلر، ترجمه حشمت الله كامرانى، نشر سيمرغ، تهران.

[٢]. جابجايى قدرت، تافلر، ترجمه شهيندخت خوارزمى، نشر سيمرغ.

[٣]. تمدن جديد، الوين تافلر و هايدى تافلر، ترجمه محمدرضا جعفرى.

[٤]. همان، ص ١٠٨.

[٥]. به سوى تمدن جديد، ص ١٠٩.

[٦]. همان، ص ٢٦.

[٧]. همان، ص ٢٣.

[٨]. موج سوم و دموكراسى، سامويل هانتينكتون، ترجمه دكتر احمد شهسا، پيشگفتار، ص ٣٩، علمى و فرهنگى، تهران.

[٩]. همان.

[١٠]. گفت و گوى تمدن ها و برخورد تمدن ها، سيد صادق حقيقت، ص ٢٦، مؤسسه فرهنگى طه، قم.

[١١]. همان.

[١٢]. روزنامه ايران ٢١/ ٧/ ٧٦، دكتر مجتهدزاده؛ گفت وگوى تمدن ها و برخورد تمدن ها، سيد صادق حقيقت، ص ٣٣.

[١٣]. مجله سياست خارجى، شماره ٢ و ٣، سال هفتم، مقاله «فرجام تاريخ و واپسين انسان»، نوشته فرانسيس فوكوياما، ترجمه عليرضا طيب ٣٦٧، دفتر مطالعات سياسى و بين المللى.

[١٤]. همان، ص ٣٦٩.

[١٥]. مجله پگاه حوزه، شماره ١٩، ص ١٩.

[١٦]. همان، شماره ٢٤، ص ٥.

[١٧]. مجله موعود، شماره ١٠ و ١١، ص ٧٧.

[١٨]. فيلسوفان سياسى قرن بيستم، مايكل ايچ لسناف، ترجمه خشايار، ديهيمى، ص ٤٧٥، نشر كوچك، تهران.

[١٩]. مجله سياست خارجى، شماره ٢ و ٣، سال هفتم، ص ٣٨٧.

[٢٠]. تاريخ تمدن غرب و مبانى آن در شرق، كرين بريتون، جان كريستوفر، ترجمه پرويز داريوش، ص ٥٥٣، سازمان چاپ و پخش كتاب، تهران.

[٢١]. قيام و انقلاب مهدى، شهيد مطهرى، ص ٥٩، صدرا.

[٢٢]. ديباچه اى بر رهبرى، صاحب الزمانى، ص ٩١، مؤسسه مطبوعاتى عطايى، تهران.

[٢٣]. مهدى، انقلابى بزرگ، مكارم شيرازى، ص ٥٤، چاپ امير، قم.

[٢٤]. همان.

[٢٥]. همان، ص ٥٥، به نقل از كتاب مقدس، ص ٨٥٧.

[٢٦]. همان، ص ٥٦٦.

[٢٧]. همان، ص ٥٧.

(٢٨). سوره توبه (٩)، آيه ٣؛ سوره صف (٦١)، آيه ٩؛ سوره فتح (٤٧)، آيه ٢٨.

(٢٩). سوره انبيا (٢١)، آيه ١٠٥.

[٣٠]. سوره قصص (٢٨)، آيه ٥.

[٣١]. سوره انبيا (٢١)، آيه ١٠٥.

[٣٢]. بحارالانوار، علامه مجلسى،، ص ٨٣، ٥١، مؤسسه الوفاء، بيروت.

[٣٣]. مجموعه آثار، شهيد مطهرى، ج ١٨، ص ١٦١، صدرا، تهران.

[٣٤]. بحارالانوار، ج ٥١، ص ٥٧.

[٣٥]. نهج الفصاحه، مجموعه سخنان رسول اكرم، ترجمه ابوالقاسم پاينده حديث شماره ٤٠٩، جاويدان، تهران؛ منتخب الاثر، لطف الله صافى گلپايگانى، ص ٤٩٣، داورى، قم.