ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٤ - ٢ اصل تغيير ناپذيرى سنت هاى الهى
سنت هاى تغييرناپذير خداوند دانسته است؛ كه از جمله مى توان به آيات زير اشاره كرد:
٢- ١. آيات ٧٦ و ٧٧ سوره اسراء: در اين آيات به توطئه و نيرنگ مشركان براى بيرون راندن پيامبر از مكه اشاره كرده و هشدار مى دهد كه اگر آنها چنين كارى را انجام داده بودند، بر اساس سنت تغييرناپذير الهى سرنوشتى جز نابودى و هلاكت در انتظار آنها نبود[١]:
وَ إِنْ كادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الْأَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْها وَ إِذاً لا يَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلَّا قَلِيلًا\* سُنَّةَ مَنْ قَدْ أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنْ رُسُلِنا وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا.
و چيزى نمانده بود كه تو را از اين سرزمين بركنند، تا تو را از آنجا بيرون سازند، و در آن صورت آنان [هم] پس از تو جز [زمان] اندكى نمى ماندند؛ سنتى كه همواره در ميان [امت هاى] فرستادگانى كه پيش از تو گسيل داشته ايم [جارى] بوده است، و براى سنت [و قانون] ما تغيير نخواهى يافت.
٢- ٢. آيات ٦٢- ٦٠ سوره احزاب: اين آيات به منافقان هشدار مى دهد كه اگر از شايعه پراكنى و ايجاد فساد و اختلاف در مدينه باز نايستند، خداوند همان سنتى را كه در مورد گذشتگان جارى بوده در مورد آنها نيز جارى خواهد ساخت.
لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لا يُجاوِرُونَكَ فِيها إِلَّا قَلِيلًا\* مَلْعُونِينَ أَيْنَما ثُقِفُوا أُخِذُوا وَ قُتِّلُوا تَقْتِيلًا\* سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا.
اگر منافقان و كسانى كه در دل هايشان مرضى هست و شايعه افكنان در مدينه، [از كارشان] باز نايستند، تو را سخت بر آنان مسلط مى كنيم تا جز [مدتى] اندك در همسايگى تو نپايند. از رحمت خدا دور گرديده و هر كجا يافته شوند گرفته و سخت كشته خواهند شد. درباره كسانى كه در پيشتر بوده اند [همين] سنت خدا [جارى بوده] است؛ و در سنت خدا هرگز تغيير نخواهى يافت.
علامه طباطبايى آيات ياد شده را اينگونه تفسير مى كند:
خداى سبحان مى فرمايد: اين عذاب و نكالى كه به منافقين و آن دو طايفه ديگر وعده داديم و گفتيم كه تبعيدشان مى كنيم و خونشان را هدر مى سازيم، سنتى است از خدا كه در امت هاى پيشين نيز جارى ساخته، هر وقت قومى به راه فسادانگيزى و ايجاد فتنه افتادند، و خواستند به منظور استفاده هاى نامشروع، در بين مردم اضطراب افكنند، تا در طغيان و سركشى بى مانع باشند، ما آنان را به همين طريق گرفتيم، و تو هرگز دگرگونى درسنت خدانخواهى يافت، پس در شما امت همان جارى مى شودكه درامت هاى قبل ازشماجارى شد[٢]
٢- ٣. آيات ٤٢ و ٤٣ سوره فاطر: قريش قبل از بعثت پيامبر سوگند ياد كرده بودند كه اگر براى آنها پيامبرى بيايد- برخلاف اهل كتاب كه پيامبران خود را تكذيب مى كردند- بهتر از همه امت ها از پيامبر خود پيروى كنند؛ اما با برانگيخته شدن پيامبر اكرم (ص)، آنها از در نيرنگ و گردنكشى برآمدند. اينجاست كه خداوند به آنها هشدار مى دهد: بر اساس سنت تغييرناپذير الهى، نيرنگ، نيرنگ بازان جز به خود آنها برنخواهد گشت[٣]:
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَهُمْ نَذِيرٌ لَيَكُونُنَّ أَهْدى مِنْ إِحْدَى الْأُمَمِ فَلَمَّا جاءَهُمْ نَذِيرٌ ما زادَهُمْ إِلَّا نُفُوراً\* اسْتِكْباراً فِي الْأَرْضِ وَ مَكْرَ السَّيِّئِ وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا.
و با سوگندهاى سخت خود به خدا سوگند ياد كردند كه اگر هر آينه هشدار دهنده اى براى آنان بيايد، قطعا از هر يك از امت ها [ى ديگر] راه يافته تر شوند، و [لى] چون هشدار دهنده اى براى ايشان آمد، جز بر نفرتشان نيفزود. [انگيزه] اين كارشان فقط گردنكشى در [روى] زمين و نيرنگ زشت بود؛ و نيرنگ زشت جز [دامن] صاحبش را نگيرد. پس آيا جز سنت [و سرنوشت شوم] پيشينيان را انتظار مى برند؟ و هرگز براى سنت خدا تبديلى نمى يابى و هرگز براى سنت خدا دگرگونى نخواهى يافت.
در تفسير الميزان، مراد از عدم «تبديل» و «تحويل» سنت خدا، چنين بيان شده است:
«تبديل سنت خدا» به اين است كه: عذاب خدا را بردارند و به جايش عافيت و نعمت بگذارند، و «تحويل سنت» عبارت از اين است كه: عذاب فلان قوم را كه مستحق آن مى باشند، به سوى