اين مفهومى بسيار دقيق و مهم است؛ زيرا آنچه كه ما را با پيشينيان شيعه ما كه اصحاب ائمه هفدى، عليهم‌السلام، بودند و در راه ولايت آنها كوشيدند و سختيها و رنجها كشيدند و قربانيها دادند، پيوند مى‌دهد، همين مطلب است. چنانكه حالات روحى ما مى‌تواند (بنابر بعضى از روايات)، ما را در عمل ياران پيامبر، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، در جنگهاى ايشان و امام على، عليه‌السلام، و ساير امامانف گذشته شريك كند و همچنين آرزوهاى ما درباره يارى امام زمان، عجّل‌اللَّه تعالى‌فرجه، مى‌تواند باعث پاداش يارى آن حضرت و جنگ و شهادت در ركاب ايشان شود، هرچند آن دوره را درك نكنيم. درواقع همين حبّ و بفغض و ولايت مشترك است كه افراد يك زمان و يا زمانهاى مختلف را به‌هم متصّل مى‌كند؛ زيرا اين همدلى و همرأيى باعث حفظف ميراثف گذشتگان و تحقّق اميدف آينده مى‌شود. اينك با مقدمه مذكور، حديث منصور صيقل را بخوانيم:

إذا أمسيت يوماً لاترى فيه اماماً من آل محمد، فأحبّ من كنت تحبّ و أبغض من كنت تفبغض و وال من كنت تفوالى و انتظرالفرج صباحاً و مساءً.[٢]

چون به‌روزى گرفتار شدى كه در آن امامى از آل محمد [صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله‌] را نديديد، پس دوست بدار هر كه را دوست مى‌داشتى و دشمن‌بدار هر كه را دشمن مى‌داشتى و به ولايت هر كه سر مى‌سپردى، گردن گذار و امر فرج را صبح و عصر منتظر باش.

بخش بزرگى از شرايط ظهور مربوط به آمادگى انسانها براى پذيرش تعاليم و حكومت و دولت كريمه امام زمان، عجّل‌اللَّه تعالى‌فرجه، است. از امام صادق، عليه‌السلام، نقل شده كه: زبانهايتان را نگه‌داريد و ملازم خانه‌هايتان باشيد.

پيداست كه تولّى و تبرّى، مقدمه و شرط لازم اين انتظار صحيح است و كسى كه آن را نداشته باشد، نمى‌تواند منتظرف راستين باشد. با توجه به اين مطلب مى‌فهميم كه منتظرانف واقعى اندكند. چنانكه احاديثى هم مفشعفر به‌اين واقعيتند.

٤- تقواى الهى و عمل به دين اسلام‌

بسيارى از خوبيها و بديها و واجبات و محرّمات در قرآن كريم آمده است و اصول و فروع دين مبين اسلام در آن پيداست. از وظايف شيعيان، بلكه مهمترين وظيفه آنها، رعايت تقوا و كسب درجه متقيّن و عمل به دين اسلام است. چنانكه از امام صادق، عليه‌السلام، نقل شده كه فرمودند:

إنّ لصاحب هذا الأمر غيبة فليتّق اللَّه عند غيبتة و ليتمسّك بدينه.[٣] براى صاحبف اين امر غيبتى است، پس [شيعه‌] بايد هنگام غيبتش پرهيزكارى پيشه كند و به‌دين او چنگ زند.

مطالعه قرآن بخوبى معلوم مى‌كند كه دين اسلام (دين خدا) در قرآن تعريف و مشخص شده است. بايد به آن چنگ زد و جدا نشد.

٥- رجوع به سنّت نبوى و سيره اهل‌البيت، عليهم‌السلام‌

همان‌طور كه دو حرم مقدّس وجود دارد كه يكى را خدا قرار داده و ديگرى را رسول بزرگوارش؛ دو مرجع بزرگ هم وجود دارد كه يكى قرآن است كه خداوند نازل فرموده و بزرگتر است و ديگرى سيره (اعمّ از فعل و قول و تقرير) كه حاصل زندگى پيامبر اكرم، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، و اهل‌بيت، عليهم‌السلام، در طى چند قرن است و پيداست كه سيره، به‌دليل برخورد با مقتضيات زمانها و رويارويى با حوادث واقعه و پاسخ به آنها، بمثابه مفسّر و مؤوّل و شارح قرآن است. همانطور كه در حديث مشهور نبوى به مسلمانان، سفارش شده كه به هنگام هجوم فتنه‌ها چون پاره‌هاى شب تيره، به قرآن پناه ببرند و ضمناً در حديث مشهور ديگرى، از جدايى‌ناپذيرى‌