ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤١ - وامّا محتواى كتاب مهدى منتظر (ع)
كه مرحوم آيتالله اصفهانى، مرحوم آيتالله داماد را به «كربلا» مىفرستد تا ايشان را متقاعد كند كه حوزه نجف بيشتر به وجود ايشان نيازمند است و بايد به نجف برگردد. بالأخره ايشان هم مىپذيرند و به نجف بازمىگردند.
در نجف، مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى از ايشان دعوت مىكند در مجلسى كه روزهاى پنجشنبه در منزل ايشان برگزار مىشد، به منبر بروند. با اينكه در نجف منبر رفتن جزو برنامه ايشان نبود. ولى به خاطر نسبتى كه با مرحوم آقا بزرگ داشت (داماد خاله مادرى) تقاضاى ايشان را مىپذيرد و مورد توجّه فضلا و علمايى كه پاى منبر ايشان جمع بودند، قرار مىگيرد و خلاصه پس از هفت سال اقامت در نجف براى ديدار پدر و مادر و وابستگان، به همراه خانواده و به قصد بازگشتن به نجف، به «ايران» مىآيد. در اين بين ويزا و شناسنامهاش گم مىشود. پس از ديدار خانواده، براى بازگشت به نجف، به «تهران» مىآيد تا شايد بتواند وسيله بازگشت خود را فراهم سازد. پس از مدّتى تلاش، از اينكه بتواند برگردد، نااميد مىشود. سرانجام به تقاضاى شمارى از متديّنان تهران و با تعهّد به اينكه زمينه كار تحقيق و تأليف را برايش فراهم سازند، در تهران، رحل اقامت مىافكند و تا آخر عمر (ربيع الاوّل ١٣٩٧ ه. ق.) است كه در راه تحقيق و تأليف و تبليغ، به تلاش مىپردازد.
بخشى مهمّى از آثار ايشان به زبان فارسى و مخاطب آن عامّه مردم هستند. در اين آثار در عين برخوردارى از اتقان و استدلال، سعى مىشود به گونهاى نگاشته شود كه براى عموم مردم قابل فهم باشد. نكتهاى كه در مقدّمه برخى از كتابهاى فارسى خود، از جمله كتاب «مهدى منتظر»، نوعاً آن را يادآور شده، اين است كه: با اينكه مطالبى كه براى موضوع آماده كرده بودم، بيش از اينها بود، ولى نظر به مفيد نبودن آن براى عموم، بنا را بر اختصار و مستندات را هم به كنار گذاشتم تا همگان بتوانند از آن بهره گيرند.
وامّا محتواى كتاب مهدى منتظر (ع)
مطالب اين كتاب در پنج بخش ارائه شده است:
بخش اوّل: در خصوصيات شخص امام منتظَر (ع) و علامات مشخّصه او؛
بخش دوم: در خصوصيّات غيبت او، علّت و مدّت غيبت، احوال آن حضرت در زمان غيبت و آنچه از حوادث و وقايع دوران غيبت واقع مىشود؛
بخش سوم: در علامات ظهور آن حضرت (ع)؛
بخش چهارم: در كيفيت ظهور، مراسم آن و آنچه در اوان ظهور انجام خواهند داد و مقدار، ملك و دولت او و آنچه در ايّام دولت خواهند كرد؛
بخش پنجم: در وظيفه و تكليف پيش از ظهور و بعد از ظهور.
بخش اوّل، سخن از علامات امامت، علائم قائميّت و نشانههايى كه از جدّش پيغمبر (ص) و اميرالمؤمنين (ع) دارد، به ميان آمده است.
در بخش دوم، توصيف خصوصيات دوران غيبت، تفكيك غيبت صغرى و غيبت كبرى و جمله احوال آن حضرت (ع) در زمان غيبت ذكر شده است.
بخش سوم به بيان علائم ظهور، از جمله علامات قبل از ظهور (قريبه، يكىدو سال قبل و سال ظهور) و حوادث و علاماتى كه در اوان ظهور رخ مىدهد، پرداخته است.
از موضوعات اصلى بخش چهارم، كيفيت ظهور، مقدّمات قيام و كيفيّت آن و مختصرى از ويژگىهاى دولت آنحضرت (ع) و سيره و روش و رفتار ايشان مىباشد.
بخش پنجم به تفكيك تكاليف مردم در دو زمانِ ايّام غيبت و ظهور و در زمان حضور مىپردازد و بحث صبر و انتظار و دعا براى تعجيل فرج مطرح مىگردد.
و در آخر كتاب، فهرست آيات، نامها، گروهها و طوايف و قبايل، مكانها و مصادر و منابع تحقيق، ذكر شده و لازم به يادآورى است كه پىنوشتها (اسناد احاديث) در انتهاى هر بخش آمده است.
در پايان يادآور مىشود فهرستبندى كمنظير اين اثر آن را از آثار مشابه ممتاز كرده و مرجع خوبى را براى محقّقان رقم زده است.