نمونه با مراجعه به دعايى مانند «دعاى مكارم الاخلاق» كه از امام سجّاد (ع) نقل شده است، مى‌توانيم پى ببريم كه امام زمان (عج) از ما چه مى‌خواهد و چه كارى را مى‌پسندد.

ب) اشاره امام زمان (عج) به عوامل خرسندى و ناخرسندى خود

در احاديث، زيارت‌ها و دعاهايى كه در طول دوران غيبت صغرا و پس از آن، به صورت توقيع يا صورت‌هاى ديگر از امام مهدى (عج) براى ما به يادگار مانده است، به صراحت تمام، آنچه موجب خرسندى يا ناخرسندى آن حضرت مى‌شود، بيان و چگونه عمل كردن، چگونه سخن گفتن و چگونه انديشيدن به ما آموخته شده است. ازاين‌رو، با مراجعه به مجموعه ارزشمند يادگارهاى آن حضرت و تأمّل و تدبّر در آنها مى‌توان به راحتى هدايت را از گمراهى و صراط مستقيم را از راه كج باز شناخت. گفتنى است مجموعه سخنان و رهنمودهاى امام عصر (عج) را برخى نويسندگان، جمع‌آورى و در قالب كتاب منتشر كرده‌اند.[١]

براى روشن‌تر شدن موضوع، شايسته است كه به يكى از اين يادگارهاى گران‌قدر امام عصر (عج) نگاهى بيافكنيم؛ همان دعاى معروفى كه با جمله‌ «أَللهُمَ ارْزُقنا تُوفيقَ الطّاعَةِ ...» آغاز مى‌شود و در اوايل «مفاتيح الجنان» نيز آمده است. در اين دعاى كوتاه و مختصر، امام مهدى (ع) هر آنچه را شايسته است، خود را بدان‌ها آراسته يا از آنها پيراسته سازيم، در قالب درخواست از خدا بيان كرده و به صورت غيرمستقيم به ما فهمانده است كه به عنوان حجّت خدا، چه انتظارى از ما دارد و چگونه شيعه‌اى را براى خود مى‌پسندد.

در بخشى از اين دعا چنين مى‌خوانيم:

«بار خدايا! توفيق فرمان‌بردارى، دورى از گناهان، درستى و پاكى نيّت و شناخت حرام‌ها را روزى ما فرماى. ما را به راهنمايى و پايدارى گرامى دار و زبان ما را در درست‌گويى و گفتار حكيمانه استوار ساز. دل ما را از دانش و معرفت سرشار كن و درون ما را از حرام و مال شبهه‌ناك پاكيزه گردان و دست ما را از ستمگرى و دزدى باز دار و چشم ما را از فجور و خيانت بپوشان و گوش ما را از شنيدن سخن بيهوده و غيبت بر بند.»[٢]

در ادامه اين دعا، امام عصر (عج) ويژگى‌هايى را كه شايسته عالمان، دانش‌پژوهان، پيران، جوانان، زنان، توانگران، تنگ‌دستان، جنگ‌جويان، حكم‌رانان و ديگر قشرهاى اجتماعى است، برمى‌شمارد و از خداوند مى‌خواهد به هر يك از اين گروه‌هاى اجتماعى، ويژگى‌هايى را كه شايسته آنهاست، عطا فرمايد.

با توجّه به نكات ياد شده، دستگاه‌هاى تبليغى و ترويجى براى همراه كردن عملى مردم با امام زمان (عج) خود بايد موضوع‌هاى زير را به خوبى براى آنها تبيين كنند؛

٢- ٣. جايگاه امام عصر (ع) به عنوان حجّت خدا

اعتقاد به نجات‌بخش موعود «منجى»، به عنوان انسان برترى كه در آخرالزّمان زمين را از عدالت پر مى‌سازد و انسان‌هاى در بند را رهايى مى‌بخشد، در همه اديان و مذاهب وجود دارد؛ ولى آنچه در اين ميان، شيعه را متمايز ساخته، اين است كه در اين مذهب «منجى موعود» نه تنها به عنوان يك آرمان، بلكه به عنوان تداوم‌بخش رسالت انبيا، وارث اولياى الهى و در يك كلام «حجّت خدا» بر روى زمين مطرح است؛ حجّتى كه زنده، شاهد و ناظر بر اعمال آدميان است؛ حجّتى كه تأثير او در زندگى فردى و اجتماعى انسان‌ها تنها به آخرالزّمان و زمان ظهور منحصر نمى‌شود و وجود او در لحظه لحظه زندگى ساكنان زمين نقش دارد.

مقام معظّم رهبرى در اين باره مى‌فرمايد:

خصوصيّت اعتقاد ما شيعيان اين است كه اين حقيقت را در مذهب تشيّع از شكل يك آرزو، از شكل يك امر ذهنى محض، به صورت يك واقعيّت موجود تبديل كرده است. حقيقت اين است كه شيعيان وقتى منتظر مهدى موعودند، منتظر آن دست نجات‌بخش هستند و در عالم ذهنيّات غوطه نمى‌خورند؛ يك واقعيّتى را جست‌وجو مى‌كنند كه اين واقعيّت وجود دارد. حجّت خدا در بين مردم زنده است؛ موجود است؛ با مردم زندگى مى‌كند؛ مردم را مى‌بيند؛ با آنهاست؛ دردهاى آنها، آلام آنها را حس مى‌كند. انسان‌ها هم، آنهايى كه سعادتمند باشند، ظرفيت داشته باشند، در مواقعى به طور ناشناس او را زيارت مى‌كنند. او وجود دارد؛ يك انسان واقعى، مشخّص، با نام معيّن، با پدر و مادر مشخّص و در ميان مردم است و با آنها زندگى مى‌كند. اين، خصوصيّتِ عقيده ما شيعيان است.[٣]

بر اساس آموزه‌هاى شيعى، حجّت‌هاى الهى، پيشوايان مردم پس از رسول خدا (ص)، واليان امر، گواهان بر مردم، راهنمايان به سوى خدا، جايگاه‌هاى علم الهى، مفسّران وحى، پايه‌هاى توحيد، پيراستگان از خطا و لغزش، صاحبان معجزه‌ها و نشانه‌ها، مايه‌هاى ثبات و پايدارى جهان، وسيله‌هاى نجات و رستگارى امّت، سرسپردگان امر الهى،