ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٦ - يتيمان آل محمّد (ص)
و نشانههاى امامان و پيشوايان خويش بازآورد، در پيشگاه خداوند بالاترين فضيلت و برترى را بر فرد عبادتپيشه، پيدا مىكند. فضيلتى فراتر از برترى آسمان بر زمين و فضيلت عرش و كرسى و حُجب [بر آسمان] و فضيلت و برترى چنين كسى بر چنين عابدى، چونان فضيلت و برترى ماه شب چهارده، بر كوچكترين ستاره آسمان است.»[١]
يتيمترين يتيمان، دورافتاده از پدر و ولىّ امر خويش است؛ حيران، سرگردان، درمانده، در بند شياطين و مبتلاى ناصبيان. براى چنين درماندهاى، دستگيرى و رساندن او به پدر صاحب قدرت و دلسوزش، بهترين خدمت و غافل ساختن او، بدترين جنايت شناسايى مىشود. در روايت، كسانى را كه متكفّل سرپرستى و هدايت يتيمان آل محمّد (ص)، مىشوند، مشمول شفاعت در قيامت معرفى مىكند و مىفرمايد:
«در قيامت؛ لباسى كه تمام دنيا، به كمترين رشته آن را نمىارزد، بر تن او مىكنند و به او مىگويند: يَا أَيُّهَا الْكَافِلُ لِأَيْتَامِ آلِ مُحَمَّدِ، الْهَادِى لِضُعَفَاءِ مُحِبِّيهِ وَ مَوَالِيهِ قِفْ حَتَّى تَشْفَع ...؛[٢]
اى كسى كه كفالت يتيمان آل محمّد (ص) را مىكردى، توقّف كن تا از تو شفاعت شود.»
اهل لعنت، «يتيم» را در اصل به معناى تنها و منفرد و از ريشه يَتَمَ، يَتيَمَ، يَتيما و به معنى جدايى كودك از پدر يا از دست دادن او، قبل از سنّ بلوغ مىشناسند. يتيم، بر وزن فعيل، به بسيار تنها معنى مىشود.[٣]
محمّد بن طاهر بن عاشور، مىنويسد: از نظر عربها، كودكى كه تنها مانده و پدرش را كه حامى و دفاع كننده و نفقه دهنده او بوده، از دست داده، يتيم است.[٤]
امام حسن عسكرى (ع) درباره معنى ظاهرى و باطنى يتيم، فرمودند: «رسول خدا (ص) درباره ايتام فرمودند: خداوند سفارش فرمود كه مردم به ايتام كمك كنند؛ زيرا آنها به پدران خود دسترسى ندارند ...» سپس امام فرمود:
«أَشَدُّ مِنْ يُتْمِ الْيَتِيمِ الَّذِى انْقَطَعَ عَنْ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ يُتْمُ يَتِيمٍ انْقَطَعَ عَنْ إِمَامِهِ وَ لَا يَقْدِرُ عَلَى الْوُصُولِ إِلَيْهِ وَ لَا يَدْرِى كَيْفَ حُكْمُهُ فِيمَا يُبْتَلَى بِهِ مِنْ شَرَائِعِ دِينِه ...؛[٥]
شديدترين يتيم، از كسانى كه از پدر و مادر يتيم شدهاند، يتيمى است كه از امامش منقطع گرديده و توان دسترسى به او را ندارد و نمىداند تكليف و وظيفهاش در حوادث و رويدادها و امور جارى چيست. آگاه باشيد هر كس از شيعيان ما كه عالم به علوم ما باشد و در پى ارشاد افراد جاهل به شريعت و دستورات ما كه از ما وامانده و از مشاهده و ديدار ما محروم است، برآيد و شريعت ما را به او تعليم دهد، همانا چنين كسى با ما در جايگاههاى بلند بهشت است.»
حضرت اباعبدالله الحسين (ع) نيز، يتيم دورمانده از پدر را، دور افتاده از امام مبين معرفى مىنمايد و با اشاره به عصر غيبت و دورى، گويا، ما را در زمره يتيمترين يتيمان مىشناسند و فراخواندن مردم براى هدايت و رفتن به سوى امام را در زمره مقرّبان باريافتهاى معرفى مىكنند كه مخاطب كلام كريمانه حضرت خداوند، عزَّوجلَّ، قرار مىگيرند:
«وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ أَبِى مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِىٍّ الْعَسْكَرِىِّ قَالَ قَالَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِىٍّ ع: مَنْ كَفَلَ لَنَا يَتِيماً قَطَعَتْهُ عَنَّا مَحَبَّتُنَا بِاسْتِتَارِنَا فَوَاسَاهُ مِنْ عُلُومِنَا الَّتِى سَقَطَتْ إِلَيْهِ حَتَّى أَرْشَدَهُ وَ هَدَاهُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَيُّهَا الْعَبْدُ الْكَرِيمُ الْمُوَاسِى لِأَخِيهِ أَنَا أَوْلَى بِالْكَرَمِ مِنْكَ اجْعَلُوا لَهُ يَا مَلَائِكَتِى فِى الْجِنَانِ بِعَدَدِ كُلِّ حَرْفٍ عَلَّمَهُ أَلْفَ أَلْف قَصْرٍ وَ ضُمُّوا إِلَيْهَا مَا يَلِيقُ بِهَا مِنْ سَائِرِ النَّعِيمِ؛[٦]
به سند مذكور در متن از امام حسن عسكرى (ع)، از امام حسين (ع)